Heimaslóð - Breytingar notanda [is]

Blik 1949/Maðurinn og málleysinginn

2009-12-04T10:19:11Z

Saerun: Ný síða: '''Maðurinn og málleysinginn''' Á hlaðinu á Hólum í Gljúfradal stendur hestur og maður. Hesturinn er hvítur og tígulegur með mikið fax. Maðurinn er signor Hallur Bessason ...

'''Maðurinn og málleysinginn'''

Á hlaðinu á Hólum í Gljúfradal stendur hestur og maður. Hesturinn er hvítur og tígulegur með mikið fax. Maðurinn er signor Hallur Bessason hreppstjóri og sýslunefndarmaður. Hann er flugríkur óðalsbóndi, ókvæntur og barnlaus, en býr með bústýru og fjölda vinnufólks á óðalsjörð sinni. Nú er hann að ljúka við að leggja á hestinn sinn, því að fyrir höndum er ferðalag á sýslunefndarfund niðri í kauptúninu. 
Hann er þegar klæddur í sparifötin og ekkert er annað eftir ógert, áður en lagt er af stað, en að fara inn og ná í hnakktöskuna, en í henni eru ýmis skjöl og embættisleg verðmæti. Hann hleypur því inn í bæinn, en kemur að vörmu spori aftur út með töskuna og svipu í hendinni. Hann gengur að hestasteininum og leysir hestinn, uppáhalds hestinn sinn, festir töskuna við hnakkinn , setur síðan fótinn í ístaðið, stígur á bak og heldur af stað. Nógu er hann reisulegur í söðli. Fötin eru úr grænleitu vaðmáli. Á höfðinu hefur hann svartan, harðan hatt og á fótunum hnéhá, svört gúmmístígvél. Hallur knýr hestinn sporum. Hesturinn verður sveittur og móður af sprettinum, en langt er enn til hvíldar. Þegar kemur niður að Ásgarði, sem er yzti bærinn í Gljúfradal, hægir Hallur bóndi á ferðinni. Hann ríður heim í hlaðið og þar er þeim félögum heilsað með heljarmiklu gelti. Áður en Hallur er kominn af baki, birtist mannvera í bæjardyrunum, Jón Björnsson, bóndi þar. Þeir heilsast kumpánlega og Halli er boðið inn. 
„Jú, þakka þér fyrir, Jón minn, annars ætla ég nú ekki að stanza lengi“. 
“O, sussu, sussu, sér er nú hvað; það verður nú líklega ekki af því, að þú farir að fara strax, úr því að þú ert kominn á annað borð, það er ekki svo oft, sem stórmenni gera manni þann heiður að sækja mann heim,“ segir Jón. Satt segirðu nú um það, Jón bóndi, en tæplega held ég, að ég geti talizt fylla þann hóp“, segir Hallur. „Jæja, ég bind nú samt klárinn hérna við steininn, við getum þá sett hann inn, ef mér snýst hugur“. 
Hallur batt hestinn, Andvara, við hestasteininn, gamlan og mosavaxinn. Síðan gengu mennirnir tveir inn í bæinn. Andvari var sveittur og honum kólnaði mjög. „Það var nú nærgætni,eða hitt þó heldur, að skilja mig eftir hérna úti svona sveittan og hrakinn og það, þegar komið er framundir náttmá“, hugsaði hesturinn með sjálfum sér. 
Það varð bið á, að Hallur kæmi út aftur. Þegar hann hafði snætt, það sem fyrir hann hafði verið borið af mat, fóru þeir að rabba saman um landsins gagn og nauðsynjar, húsbóndinn og hreppstjórinn. Það féll vel á með þeim, en þegar komið var fram að lágnætti, gerði Hallur sig líklegan til að fara að kveðja, en húsbóndinn bað hann blessaðan að vera ekki að þessari vitleysu, hann yrði nú það, sem eftir væri af nóttinni hjá sér. Jæja, Hallur lét það nú eftir, en í þeim samningum gleymdist alveg að minnast á kaldan og hrakinn hestinn, sem beið á bæjarhlaðinu. 
Jón hafði sent í kaupstaðinn fyrir skömmu og meðal annarra þarflegra og óþarflegra hluta, sem þaðan komu, var böggull, og innihald hans voru 3 flöskur af brennivíni. Það átti að geyma, þangað til góðan gest bæri að garði, en hvenær var tækifæri til að veita úr þeim, ef ekki nú, þegar sjálfur hreppstjórinn, sem þar að auki var stórbóndi og sýslunefndarmaður, var mættur. Hann skar því böndin utan af bögglinum og tekur upp fullan fleyg. Hann nær úr honum tappanum og réttir að Halli. Hann tekur stóran teyg og réttir að Jóni. Svona sitja þeir lengi nætur, tvær flöskur eru þegar tæmdar. Skaplyndið er farið að grána og mönnum að verða stirt um tungutak. Allt fer þó friðsamlega fram, þar til Hallur fer að tala um sauðaþjófnað, sem framinn hafði verið þar í sveitinni fyrir nokkrum árum. Þá bregður svo við, að Jón gefur honum snoppung, án þess að nokkur sýnileg ástæða sé fyrir hendi. Jón er heljarmenni, og þó að Hallur sé drukkinn, þá hefur hann samt vit á að reyna að forða sér í stað þess að halda illindunum áfram. Hann staulast út úr baðstofunni og út ganginn, en Jón kemur út á eftir honum. Hann kastar út úr sér öllum þeim ljótu orðum, sem hann man eftir í svipinn. En það er sorglegt að sjá hestinn, hann er hreint og beint hélaður utan. Allt kvöldið hefur þessi mállausi vesalingur beðið húsbónda síns, yfirkominn af hungri og þreytu, og loksins kom hann og þá svona á sig kominn. 
Hallur komst á bak við mikla erfiðleika og hélt af stað. Nú knúði hann hestinn ekki sporum, til þess var hann of máttfarinn. Allt í einu gaf hann tauminn lausan, hné fram á makkann og sofnaði. Hesturinn, Andvari, fann, þegar húsbóndinn gaf eftir tauminn og hné fram á makkann. Og þótt hestssálin sé ekki mikils virt af mannanna hálfu, þá leynast í henni margir gullþræðir. Og þó að maðurinn, sem á baki hans sat, hafi verið kvalari hans, þá fann hann, að hann varð að bjarga honum. Andvari snéri í norður. Hann þekkti leiðina heim. Hann hljóp yfir holt og hæðir með húsbónda sinn á bakinu. Eftir rúmlega tveggja tíma sprett þeysti hann niður traðirnar fyrir ofan Hóla. 
Þegar kom heim að bænum og hundarnir sáu þetta einkennilega ferðalag, geltu þeir, og það varð til þess, að einn af vinnumönnunum vaknaði og staulaðist út að glugganum og sá þá félaga. Vakti hann síðan lagsmann sinn og fóru þeir út og tóku hreppstjóra og fóru með hann inn í rúm. Þegar þeir komu út aftur, var hesturinn dauður. Hann lá endilangur á jörðinni. Hann hafði fórnað lífi sínu til þess að bjarga yfirboðara sínum. 

Jón Kristján Ingólfsson
III. b.

Blik 1949

2009-12-04T10:03:02Z

Saerun: /* Blik 1949 Ársrit */

== Blik 1949 Ársrit ==

*[[Blik 1949/Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.|Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.]]
*[[Blik 1949/Þáttur nemenda|Þáttur nemenda]]
*[[Blik 1949/Unglingaskóli Vestmannaeyja|Unglingaskóli Vestmannaeyja]]
*[[Blik 1949/Skýrsla um Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum skólaárið 1947-48.|Skýrsla um Skýrsla um Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum skólaárið 1947-48.]]
*[[Blik 1949/Maðurinn og málleysinginn|Maðurinn og málleysinginn]]

{{Blik}}

Blik 1949/Skýrsla um Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum skólaárið 1947-48.

2009-12-04T09:40:00Z

Saerun: Ný síða: '''SKÝRSLA''' um Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum skólaárið 1947-48. Skólinn var settur þriðjud. 23. sept. að Breiðabliki, leiguhúsnæði skólans. Nám hófu í skólanu...

'''SKÝRSLA'''
um Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum skólaárið 1947-48.

Skólinn var settur þriðjud. 23. sept. að Breiðabliki, leiguhúsnæði skólans. Nám hófu í skólanum 67 nemendur, 27 stúlkur og 40 piltar. 
Hér verða skráð nöfn nemenda og skipting þeirra í deildir. 
Fæðingardags og árs nemenda er getið við hvert nafn. Heimili nemenda er hér í Eyjum nema annars sé getið. 

'''3. bekkur''' 
(Sjá „Blik“ 1947). 
Ásdís Sveinsdóttir, 
Björg Ragnarsdóttir, 
Einar Valur Bjarnason*, 
Emil Arason, 
Garðar Sveinsson, 
Guðný Hjartardóttir, 
Gunnar Ólafsson, 
Hrafnhildur Helgadóttir*, 
Margrét Ólafsdóttir, 
Ósk Guðjónsdóttir, 
Sigurður Guðmundsson, 
Svanhildur Guðmundsdóttir*, 
Theódór Guðjónsson, 
Tryggvi Þorsteinsson*. 

Þessir nemendur þreyttu miðskólapróf og stóðust það allir. Einnig hlutu þeir allir við landspróf réttindi til kennaraskóla- eða menntaskólanáms með 1. einkunn. 
Aðrir af bekkjarhöfninni þreyttu gagnfræðapróf og stóðust það.

'''2. bekkur.''' 
(Sjá „Blik“ 1948) 
Anna Sigfúsdóttir, f. 14. marz 1930 í Vm. 
For.: Sigfús Hallgrímsson og kona hans Kristín Sigurðardóttir. 
Árni Filippusson, 
Birna Guðjónsdóttir, 
Bjarni Herjólfsson, 
Bogi Sigurðsson, 
Einar M. Erlendsson, 
Eyjólfur Pálsson, 
Garðar Ásbjörnsson, 
Garðar Júlíusson, 
Garðar Sigurðsson, 
Guðmundur Helgason, 
Hafsteinn Ingvarsson, 
Haraldur Baldursson, 
Haukur Jóhannsson, 
Hörður Ágústsson, 
Ingi Pétursson, 
Kristín Ásmundsdóttir, 
Magnús Helgason, 
Perla Þorgeirsdóttir, 
Sigurður Grétar Karlsson, 
Sigurveig Karólína Jónsdóttir, f. 8. júlí 1929 að Ærlækjarseli í Axarfirði. For.: Jón Björnsson og kona hans Arnþrúður Grímsdóttir. 
Sjöfn Jónasdóttir, 
Unnsteinn Þorsteinsson, 
Vigfús S. Guðmundsson, 
Þór Ástþórsson, 
Þórey Kolbeins, 
Örn Aanes. 

Allir nemendur þreyttu vorpróf; 24 stóðust prófið, en 4 féllu.

'''1. bekkur''' 
Arnfríður Guðjónsdóttir, f. 1. nóv. 1932 í Fáskrúðsfirði. For.G. Bjarnason og k. h. Ólafía Jónsdóttir. 
Bergljót Pálsdóttir, f. 19. jan. 1933 í Vm. For.: P. Oddgeirsson og k. h. Matthildur Ísleifsdóttir. 
Birna Baldursdóttir, f. 26. júní 1933 í Vm. For.: B. Ólafsson og k. h. Jóhanna Ágústsd. 
Eiríkur Á Guðnason, f. 28. marz 1933. For.: G. Jónsson og k. h. Anna Eiríksd. 
Garðar A. Sveinsson, f. 15. jan. 1933 í Vm. For.: Sv. Sigurhansson og k. h. Sólrún Ingvarsdóttir. 
Guðmar Tómasson, f. 6. apríl 1933 í Vm. For.: T. Sveinsson og k. h. Líney Guðmundsdóttir. 
Guðrún W. Andersen, f. 22. óg. 1933 í Vm. For.: Willum Andersen og k. h. Guðrún Á. Ágústsdóttir. 
Guðrún Pálsdóttir, f. 23. sept. 1933 í Vm. For.: P. Þorbjörnsson og k. h. Bjarnheiður Guðmundsdóttir. 
Guðrún Þ. Vilhjálmsdóttir, f. 21. jan. 1933 í Vm. For.: V. Jónsson og k. h. Nikolína Jónsdóttir. 
Helga M. Ketilsdóttir, f. 13. óg. 1933 að Steinum, Eyjafjöllum. For.: K. Eyjólfsson og Margrét Pálsdóttir. 
Hilmir Hinriksson, f. 31. marz 1932 í Vm. For.: H. Jónsson og Júlíana Erlendsdóttir. 
Jóhann N. Ágústsson, f. 18. sept. 1932 í Eskifirði. For.: Á. Sigfússon og k. h. Elín Halldórsdóttir. 
Jóhanna M. Ingólfsdóttir, f. 13. febr. 1933 í Rvík. For.: I. Theodórsson og k. h. Lára Sigurðardóttir. 
Jóna H. Pétursdóttir, f. 18. ág. 1933. For.: P. Guðjónsson og k. h. Guðrún R. Guðjónsdóttir. 
Konráð Eyjólfsson, f. 20. marz 1933 í Eskifirði. For.: E. Eyjólfsson og k. h. Steinunn Pálsdóttir. 
Marlaug Einarsdóttir, f. 18. júlí 1933 í Vm. For.: E. Illugason og k. h. Rósa Ísleifsdóttir. 
Páll Helgason, f. 14. júní 1933 í Vm. For.: H. Benediktsson og k. h. Guðrún Stefánsdóttir. 
Ragnar Runólfsson, f. 13. des. 1933 í Vm. For.: R. Runólfsson og k. h. Unnur Þorsteinsdóttir. 
Soffía Björnsdóttir, f. 13. ág.1933 í Vm. For.: B. Bjarnason og k. h. Ingibjörg Ólafsdóttir. 
Stefán G. Runólfsson, f. 10. sept. 1933 í Vm. For.: R. Runólfsson og k. h. Petra Guðmundsdóttir. 
Sveinn G. Scheving, f. 27. ág. 1933 í Vm. For.: Guðjón Scheving og k. h. Ólafia Jónsdóttir. 
Svanhvít Kjartansdóttir, f. 1. marz 1933 í Vm. For.: K. Jónsson og k. h. Ragnhildur Jónsdóttir. 
Svanur Jónsson, f. 19. jan. 1933 í Vm. For.; J. Gestsson og k.h. Indlaug Björnsdóttir. 
Víglundur Þór Þorsteinsson, f. 24. júlí 1934. For.: Þ. Þ. Víglundsson og k. h. Ingigerður Jóhannsdóttir. 
Þorsteinn Runólfsson, f. 5. apríl 1932 í Vm. Albróðir nr. 18. 

Nr. 7 og nr. 11 hurfu úr skóla til vinnu; nr. 19 hætti námi sökum veikinda. 22 nem. þreyttu árspróf upp í 2. bekk og stóðust það allir nema einn.

'''Kennarar, námsgreinar og skipting kennslustunda á viku hverri:''' 
[[Þorsteinn Þ. Víglundsson|Þorst. Þ. Víglundsson]], skólastj.: 
Reikningur 2. b. 5 st. 
3. b. 6 st. st. 11 
Íslenzka 1. b. 6 st. 2. b. 
6 st.; 3. b. 6 st. — 18 
Alls st. 29 

Sigurður Finnsson fastakennari: 
Enska 1. b. 4 st; 2. b. 
5 st.; 3. b. 5 st. — 14 
Reikningur 1. b. 5 st. — 5 
Landafr. 1. b. 2 st.; 2. b. 
2 st; 3. b. 2 st. — 6 
Heilsufr. 1. b. 1 st.; 3. b. 
1 st. — 2 
Leikfimi 1. b. 2 st.; 2.b. 
3 st.; 3. b. 3 st. — 12 
Alls st. 39 

Einar Bragi Sigurðsson: (Ráðinn í stað Einars H. Eiríkssonar fastakennara, sem stundaði háskólanám þennan vetur). 
Danska 1. b. 5 st.; 2. b. 
5 st.; 3. b. 5 st. — 15 
Náttúrufr. 1. b. 2 st.; 
b. 2 st.; 3. b. 2 st. — 6 
Eðlisfræði 2. b. 2 st.; 
b. 2 st. — 4 
Saga 1. b. 2 st.; miðskóladeild 4 st. — 6 
Algebra, miðskóladeild 
4 st. — 4 

Alls st. 35 

'''Stundakennarar:'''

Lýður Brynjólfsson: Smíðar, tvær stundir í hverri deild st. 6 
Frú Lára Kolbeins: Saumar 1. b. 2 st., 2. b.
2 st. st. 4 
Frú Inga Halldórsdóttir:
Saumar 3 b. st. 2 
Sr. Halldór Kolbeins:
Kristinfræði 1. b. st. 1 
Ólafur Granz: Teiknun 1. b. 2 st.; 2. b.
2 st. st. 4 
Sigurjón Kristinsson:
Bókfærsla 3. b. 2 st. st. 2 

Við gagnfræða og miðskólapróf voru þessir prófdómendur skipaðir af fræðslumálastjórn: Síra Halldór Kolbeins Jón Eiríksson, skattstjóri Gunnar Hlíðar, dýralæknir. 
Aðaleinkunnir við gagnfræðapróf vorið 1947: 

Ásdís Sveinsdóttir 6,57 
Björg Ragnarsdóttir 8,10 
Emil Arason 5,69 
Garðar Sveinsson 5,71 
Gunnar Ólafsson 6,92 
Guðný Hjartardóttir 6,35 
Margrét Ólafsdóttir 7,56 
Ósk Guðjónsdóttir 8,15 
Sigurður Guðmundsson 6,17 
Theodór Guðjónsson 8,00 

Aðaleinkunnir við miðskólapróf (fyrri) og landspróf (síðari): 
Einar V. Bjarnason 8,94 8,63 
Hrafnhildur Helgad. 8,24 7,99 
Svanh. Guðmundsd. 7,40 7,21 
Tryggvi Þorsteinss. 7,90 7,56 

Vorpróf 1. og 2. bekkjar og gagnfræðapróf hófust í skólanum 21. apríl. Þeim lauk 14. maí og fóru þá fram skólaslit. Miðskólapróf (landspróf) hófst 18. maí og því lauk 31. s. m. Allur þorri nemendanna hlaut manndáðareinkunn 8,5—10. 

Vestmannaeyjum, 20. júlí 1948. 

[[Þorsteinn Þ. Víglundsson]].

2009-12-02T08:32:45Z

Saerun: /* Blik 1949 Ársrit */

== Blik 1949 Ársrit ==

*[[Blik 1949/Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.|Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.]]
*[[Blik 1949/Þáttur nemenda|Þáttur nemenda]]

Blik 1949/Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.

2009-12-01T19:24:54Z

Saerun:

[[Þorsteinn Þ. Víglundsson]], skólastjóri:

'''Sigurbjörn Sveinsson, skáld''' sjötugur

Margir unglingar hafa yndi af góðum bókmenntum. Það eru þroskavænleg ungmenni. Þau lesa mikið og lesa vel góðar bækur. Þau öðlast öðrum fremur víðsýni og þroska. 
Ég veit þess mörg dæmi, að þessi sílesandi ungmenni ræða efni góðra bóka við vini sína eða önnur ungmenni, sem eru fróðleiksfús og hugsandi. Þau ræða saman um persónur bókanna. Þau segja hvert öðru álit sitt á þeim eftir því, sem skilningur og þroski standa til. 
Tíðast eru þessi ungmenni langt á undan jafnöldrum sínum um andlegan þroska. 

:::::::::::::::~

„Hefurðu lesið ævintýrið „Engilbörnin„ eftir [[Sigurbjörn Sveinsson]]? spurði Anna Höllu skólasystur sína. „Já, ég hefi nú lesið það“, sagði Halla, “en ég hefi ekki fyllilega getað tileinkað mér efni þess eða skilið skáldið.“ 
Anna skildi ævintýrið, því að móðir hennar hafði skýrt það fyrir henni. Síðan hafði Anna lesið það margsinnis og kunni þetta gullfagra ævintýri næstum utanbókar. Svo skilgreindi hún efni þess fyrir Höllu. Í ævintýrinu tjáir skáldið okkur trú sína á mátt bænarinnar, bænar í
sterkri trú, von og kærleika. Í einhverri mynd berst hjálpin þeim, sem biður, sem knýr á í heitri trú. Guð elskar göfugt hjarta ungmennisins og bænheyrir það. Trúin er áttavitinn, hnoðað, sem vísar leiðina til sannrar farsældar og manndóms. 
„Ég veit“, sagði Anna, „að fyrir börnum má túlka ævintýrið sem dæmisögu, þar sem útilegumaðurinn er dauðinn, en engilbörnin þrjú eru trú, von og kærleikur, sem vísar drengnum alla leið inn í paradís. En ég felli mig betur við skýringu mömmu“. Svo hélt Anna áfram. „Sé unglingurinn trúr sjálfum sér og æskuhugsjónum sínum, kemst hann að lokum inn um “perluhliðið“ dásamlega. Um hlið þetta liggur leiðin inn í aldingarð mannlífsins, þar sem maðurinn uppsker hin einu sönnu gæði, sem hvorki mölur né ryð fær grandað, þrótt fyrir hinn vonda og ófullkomna mannheim“. 
Eitthvað þessu líkt hafði móðirin skilgreint ævintýrið fyrir dóttur sinni. — Þetta hefur verið þroskuð og góð móðir. 
Anna hafði lesið meira eftir Sigurbjörn Sveinsson. Hún hafði lesið ævintýrið um Svaninn, sem söng angurblíð óstarljóð, eldfjörug hetjukvæði, fegurstu vögguljóð og guðlega lofsöngva meðan honum sjálfum blæddi til ólífis af skotsári því, sem drópgjarni maðurinn var valdur að. Og svanurinn syngur von og kraft inn í hjörtu hinna fuglanna, sem eru sorgmæddir og særðir á látlausum flótta undan ránfuglum eða kúlu veiðimannsins. Og Anna sagði við Höllu: „Svanurinn minnir óneitanlega á Hallgrím Pétursson, sem söng trú og hugrekki inn í hjarta íslenzku þjóðarinnar á þrautatímum, meðan lífið fjaraði út í hans eigin brjósti. Fleiri eru þau dæmin.“ 
Anna bar einnig gott skyn á ævintýrið um drenginn, sem ræðst gegn ofureflinu, tröllinu, sem er tókn hins illa í mannlífinu, til þess að bjarga saklausa og góða álfabarninu. Hann drýgir sannar dáðir, þessi drengur, og hlýtur ríkulega umbun, sem ekki verður til fjár metin, hvorki gulls né silfurs. 
Og fleira vissi Anna úr ævintýrum Sigurbjarnar Sveinssonar og gat endurvarpað ómum hans og kenningum til skólasystur sinnar. — Spor hinna dóðríku drengja og meyja, sem skerpa hug og hönd við gagnlegt og göfugt starf, — þau spor eru ekki stigin í sandinn. Þau koma í ljós, þótt seinna verði, öðrum til leiðarvísis, hvatningar og gæfu. Þekkingin bjargar litla drengnum. Hann sigrar tákn hins mikla valds með yfirburðum þekkingarinnar. Hin sanna þekking er öllu æðri. Þegar menntun er sönn og heilbrigð, er hún hinn mikli móttur til góðs. En vizkuperluna öðlast enginn fyrirhafnarlaust. 
Þannig tjáir skáldið góða, Sigurbjörn Sveinsson, okkur æskumönnum skilning sinn á dýpstu sannindum mannlífsins. 
Skáldið vísar okkur leiðina, sem hverjum ungum Íslending ber að fara, — sjálfum sér til heilla, foreldrum sínum, landi og þjóð. Skáldið ann móður sinni umfram allt, ylhýra móðurmálinu og íslenzku þjóðinni. Göfugmennskan speglast hvarvetna í ritum þess. Góðu börnin, sem læðast ofan um miðja nótt til þess að þvo þvottinn fyrir hana mömmu sína, til þess að létta á henni erfiði dagsins, — slík börn eru þessu göfuga skáldi aufúsuefni til frásagnar öðrum og eftirdæmis. Þetta skáld líður með öllum líðandi í sannri trú. Þarna standa þessi orð; “Nú átti Katrín litla engan að í þessum heimi nema algóðan Guð, sem er faðir allra munaðarleysingja“. Og í þessum orðum birtist hjartahlýja skáldsins sjálfs: „Vertu sæll, hjartkæri bróðir minn,“ segir systirin litla, sem er að skilja við góðan bróður. „Vertu sæl, elsku systir mín“, segir bróðirinn. Barngæzka skáldsins á sér lítil takmörk.

:::::::::::::::~

Anna gerði sér víst ekki grein fyrir því sjálf, hvaða áhrif þessi skilgreining á sumum þeim tjáningum, sem leynast í bókum skáldsins, hafði á Höllu, skólasystur hennar, þó að hraflkennt væri það. Halla tók nú til að lesa bækur Sigurbjarnar Sveinssonar og skilja. Þær luku upp fyrir henni undraheimum. 
Mig langar sérstaklega til að vekja athygli á því, að það var móðir Önnu, sem skýrði skáldið fyrir dóttur sinni. Anna endurvarpaði hér góðum áhrifum göfugrar og þroskaðrar móður, sem sjálf skildi skáldið, og gaf sér tíma til að veita dóttur sinni hlutdeild í þeim skilningi. Þess nýtur Anna vel og endursegir það öðrum til blessunar. 

:::::::::::::::~

19.okt. s. l. varð Sigurbjörn Sveinsson skáld sjötugur. Á þessum merkisdegi ævi hans komu glögglega í ljós vinsældir hans og áhrif, — mannsins og skáldsins Honum barst fjöldi kveðja víðsvegar að af landinu, frá öldnum sem ungum, sem þakka honum dáð og unnin afrek. Bæjarstjórnin hér kjöri hann heiðursborgara Vestmannaeyjakaupstaðar. Og forseti Íslands heiðraði skáldið með því “að slá það til riddara“ af fálkaorðunni íslenzku fyrir brautryðjandastarf og blessunarríkt starf í þágu æskulýðsins okkar, því að Sigurbjörn Sveinsson er réttnefndur faðir íslenzkra barna- og unglingabókmennta. Í tilefni afmælisins gaf Ísafoldarprentsmiðja út ritverk skáldsins í tveim bindum og vandaði mjög til útgáfunnar.

:::::::::::::::~

Sigurbjörn Sveinsson er Húnvetningur. Faðir hans dó, þegar hann var í barnæsku. Sigurbjörn varð snemma mömmudrengur og unni móður sinni framar öllu. Mildi hennar og göfgi og hjartagróin trúrækni yljuðu hjarta drengsins, glæddu og mótuðu hug hans og skapgerð. 
Hinar einlægu og göfugu tilfinningar, sem birtast í sögum og ævintýrum Sigurbjarnar Sveinssonar og orkað hafa mest og bezt á hug og hjarta barna og unglinga, sem lesa bækur hans, eru endurvarp þeirra göfugu tilfinninga og ástríka hjartalags, sem hann naut sjálfur við brjóst mætrar og göfugrar móður. Sagan “Snjóbrúin“ í „Bernskunni“ veitir okkur ljósa hugmynd um móðurina og áhrif hennar á litla drenginn sinn. Það er drengnum og síðar skáldinu ómetanleg gæfa, hversu vel hann kann að meta móður sína, þessa fátæku, hjartahreinu alþýðukonu, sem fórnar öllu fyrir börnin sín. Mörgum ungmennum mundi farnast betur en raun ber vitni, ef þau hefðu þetta fordæmi Sigurbjarnar Sveinssonar að leiðarljósi, því að mörg er móðirin mæt og góð en vanvirt og misskilin. Snemma vaknaði sú von hjá Sigurbirni Sveinssyni, að önnur ungmenni mættu njóta yls og áhrifa móður hans. Þegar hann var 15 ára gamall, tjáir hann móður sinni í bréfi þessar vonir sínar. Hann segir þar: “Ég vona, að þau frækorn beri einhvern ávöxt, sem þín hollmálga tunga sáði í hjarta mitt.“ Þegar móðir Sigurbjarnar varð áttræð, skrifar hann henni m. a. þessar línur: “Að baki þér liggur braut lífsins, og þú stendur í kvöldroða ellinnar, krýnd heiðri og sæmd, en fram undan blasir við fögur eilífð.“ 
Börn þessarar merku móður krýndu hana heiðri og sæmd með lífi sínu og starfi. Þess hlutskiptis vildi ég einlæglega óska öllum mæðrum, og þeirrar gæfu vildi ég óska öllum ungmennum. 
::'''Þ. Þ. V.'''

Blik 1949/Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.

2009-12-01T19:22:35Z

Saerun: Ný síða: Þorsteinn Þ. Víglundsson, skólastjóri: '''Sigurbjörn Sveinsson, skáld''' sjötugur Margir unglingar hafa yndi af góðum bókmenntum. Það eru þroskavænleg ungmenni. ...

[[Þorsteinn Þ. Víglundsson]], skólastjóri:

'''[[Sigurbjörn Sveinsson]], skáld''' sjötugur

Margir unglingar hafa yndi af góðum bókmenntum. Það eru þroskavænleg ungmenni. Þau lesa mikið og lesa vel góðar bækur. Þau öðlast öðrum fremur víðsýni og þroska. 
Ég veit þess mörg dæmi, að þessi sílesandi ungmenni ræða efni góðra bóka við vini sína eða önnur ungmenni, sem eru fróðleiksfús og hugsandi. Þau ræða saman um persónur bókanna. Þau segja hvert öðru álit sitt á þeim eftir því, sem skilningur og þroski standa til. 
Tíðast eru þessi ungmenni langt á undan jafnöldrum sínum um andlegan þroska. 

:::::::::::::::~

„Hefurðu lesið ævintýrið „Engilbörnin„ eftir Sigurbjörn Sveinsson? spurði Anna Höllu skólasystur sína. „Já, ég hefi nú lesið það“, sagði Halla, “en ég hefi ekki fyllilega getað tileinkað mér efni þess eða skilið skáldið.“ 
Anna skildi ævintýrið, því að móðir hennar hafði skýrt það fyrir henni. Síðan hafði Anna lesið það margsinnis og kunni þetta gullfagra ævintýri næstum utanbókar. Svo skilgreindi hún efni þess fyrir Höllu. Í ævintýrinu tjáir skáldið okkur trú sína á mátt bænarinnar, bænar í
sterkri trú, von og kærleika. Í einhverri mynd berst hjálpin þeim, sem biður, sem knýr á í heitri trú. Guð elskar göfugt hjarta ungmennisins og bænheyrir það. Trúin er áttavitinn, hnoðað, sem vísar leiðina til sannrar farsældar og manndóms. 
„Ég veit“, sagði Anna, „að fyrir börnum má túlka ævintýrið sem dæmisögu, þar sem útilegumaðurinn er dauðinn, en engilbörnin þrjú eru trú, von og kærleikur, sem vísar drengnum alla leið inn í paradís. En ég felli mig betur við skýringu mömmu“. Svo hélt Anna áfram. „Sé unglingurinn trúr sjálfum sér og æskuhugsjónum sínum, kemst hann að lokum inn um “perluhliðið“ dásamlega. Um hlið þetta liggur leiðin inn í aldingarð mannlífsins, þar sem maðurinn uppsker hin einu sönnu gæði, sem hvorki mölur né ryð fær grandað, þrótt fyrir hinn vonda og ófullkomna mannheim“. 
Eitthvað þessu líkt hafði móðirin skilgreint ævintýrið fyrir dóttur sinni. — Þetta hefur verið þroskuð og góð móðir. 
Anna hafði lesið meira eftir Sigurbjörn Sveinsson. Hún hafði lesið ævintýrið um Svaninn, sem söng angurblíð óstarljóð, eldfjörug hetjukvæði, fegurstu vögguljóð og guðlega lofsöngva meðan honum sjálfum blæddi til ólífis af skotsári því, sem drópgjarni maðurinn var valdur að. Og svanurinn syngur von og kraft inn í hjörtu hinna fuglanna, sem eru sorgmæddir og særðir á látlausum flótta undan ránfuglum eða kúlu veiðimannsins. Og Anna sagði við Höllu: „Svanurinn minnir óneitanlega á Hallgrím Pétursson, sem söng trú og hugrekki inn í hjarta íslenzku þjóðarinnar á þrautatímum, meðan lífið fjaraði út í hans eigin brjósti. Fleiri eru þau dæmin.“ 
Anna bar einnig gott skyn á ævintýrið um drenginn, sem ræðst gegn ofureflinu, tröllinu, sem er tókn hins illa í mannlífinu, til þess að bjarga saklausa og góða álfabarninu. Hann drýgir sannar dáðir, þessi drengur, og hlýtur ríkulega umbun, sem ekki verður til fjár metin, hvorki gulls né silfurs. 
Og fleira vissi Anna úr ævintýrum Sigurbjarnar Sveinssonar og gat endurvarpað ómum hans og kenningum til skólasystur sinnar. — Spor hinna dóðríku drengja og meyja, sem skerpa hug og hönd við gagnlegt og göfugt starf, — þau spor eru ekki stigin í sandinn. Þau koma í ljós, þótt seinna verði, öðrum til leiðarvísis, hvatningar og gæfu. Þekkingin bjargar litla drengnum. Hann sigrar tákn hins mikla valds með yfirburðum þekkingarinnar. Hin sanna þekking er öllu æðri. Þegar menntun er sönn og heilbrigð, er hún hinn mikli móttur til góðs. En vizkuperluna öðlast enginn fyrirhafnarlaust. 
Þannig tjáir skáldið góða, Sigurbjörn Sveinsson, okkur æskumönnum skilning sinn á dýpstu sannindum mannlífsins. 
Skáldið vísar okkur leiðina, sem hverjum ungum Íslending ber að fara, — sjálfum sér til heilla, foreldrum sínum, landi og þjóð. Skáldið ann móður sinni umfram allt, ylhýra móðurmálinu og íslenzku þjóðinni. Göfugmennskan speglast hvarvetna í ritum þess. Góðu börnin, sem læðast ofan um miðja nótt til þess að þvo þvottinn fyrir hana mömmu sína, til þess að létta á henni erfiði dagsins, — slík börn eru þessu göfuga skáldi aufúsuefni til frásagnar öðrum og eftirdæmis. Þetta skáld líður með öllum líðandi í sannri trú. Þarna standa þessi orð; “Nú átti Katrín litla engan að í þessum heimi nema algóðan Guð, sem er faðir allra munaðarleysingja“. Og í þessum orðum birtist hjartahlýja skáldsins sjálfs: „Vertu sæll, hjartkæri bróðir minn,“ segir systirin litla, sem er að skilja við góðan bróður. „Vertu sæl, elsku systir mín“, segir bróðirinn. Barngæzka skáldsins á sér lítil takmörk.

:::::::::::::::~

Anna gerði sér víst ekki grein fyrir því sjálf, hvaða áhrif þessi skilgreining á sumum þeim tjáningum, sem leynast í bókum skáldsins, hafði á Höllu, skólasystur hennar, þó að hraflkennt væri það. Halla tók nú til að lesa bækur Sigurbjarnar Sveinssonar og skilja. Þær luku upp fyrir henni undraheimum. 
Mig langar sérstaklega til að vekja athygli á því, að það var móðir Önnu, sem skýrði skáldið fyrir dóttur sinni. Anna endurvarpaði hér góðum áhrifum göfugrar og þroskaðrar móður, sem sjálf skildi skáldið, og gaf sér tíma til að veita dóttur sinni hlutdeild í þeim skilningi. Þess nýtur Anna vel og endursegir það öðrum til blessunar. 

:::::::::::::::~

19.okt. s. l. varð Sigurbjörn Sveinsson skáld sjötugur. Á þessum merkisdegi ævi hans komu glögglega í ljós vinsældir hans og áhrif, — mannsins og skáldsins Honum barst fjöldi kveðja víðsvegar að af landinu, frá öldnum sem ungum, sem þakka honum dáð og unnin afrek. Bæjarstjórnin hér kjöri hann heiðursborgara Vestmannaeyjakaupstaðar. Og forseti Íslands heiðraði skáldið með því “að slá það til riddara“ af fálkaorðunni íslenzku fyrir brautryðjandastarf og blessunarríkt starf í þágu æskulýðsins okkar, því að Sigurbjörn Sveinsson er réttnefndur faðir íslenzkra barna- og unglingabókmennta. Í tilefni afmælisins gaf Ísafoldarprentsmiðja út ritverk skáldsins í tveim bindum og vandaði mjög til útgáfunnar.

:::::::::::::::~

Sigurbjörn Sveinsson er Húnvetningur. Faðir hans dó, þegar hann var í barnæsku. Sigurbjörn varð snemma mömmudrengur og unni móður sinni framar öllu. Mildi hennar og göfgi og hjartagróin trúrækni yljuðu hjarta drengsins, glæddu og mótuðu hug hans og skapgerð. 
Hinar einlægu og göfugu tilfinningar, sem birtast í sögum og ævintýrum Sigurbjarnar Sveinssonar og orkað hafa mest og bezt á hug og hjarta barna og unglinga, sem lesa bækur hans, eru endurvarp þeirra göfugu tilfinninga og ástríka hjartalags, sem hann naut sjálfur við brjóst mætrar og göfugrar móður. Sagan “Snjóbrúin“ í „Bernskunni“ veitir okkur ljósa hugmynd um móðurina og áhrif hennar á litla drenginn sinn. Það er drengnum og síðar skáldinu ómetanleg gæfa, hversu vel hann kann að meta móður sína, þessa fátæku, hjartahreinu alþýðukonu, sem fórnar öllu fyrir börnin sín. Mörgum ungmennum mundi farnast betur en raun ber vitni, ef þau hefðu þetta fordæmi Sigurbjarnar Sveinssonar að leiðarljósi, því að mörg er móðirin mæt og góð en vanvirt og misskilin. Snemma vaknaði sú von hjá Sigurbirni Sveinssyni, að önnur ungmenni mættu njóta yls og áhrifa móður hans. Þegar hann var 15 ára gamall, tjáir hann móður sinni í bréfi þessar vonir sínar. Hann segir þar: “Ég vona, að þau frækorn beri einhvern ávöxt, sem þín hollmálga tunga sáði í hjarta mitt.“ Þegar móðir Sigurbjarnar varð áttræð, skrifar hann henni m. a. þessar línur: “Að baki þér liggur braut lífsins, og þú stendur í kvöldroða ellinnar, krýnd heiðri og sæmd, en fram undan blasir við fögur eilífð.“ 
Börn þessarar merku móður krýndu hana heiðri og sæmd með lífi sínu og starfi. Þess hlutskiptis vildi ég einlæglega óska öllum mæðrum, og þeirrar gæfu vildi ég óska öllum ungmennum. 
::'''Þ. Þ. V.'''

Blik

2009-12-01T18:21:43Z

Saerun: /* Blik á Heimaslóð */

Blik var blað málfundafélags [[Gagnfræðaskóli Vestmannaeyja|Gagnfræðaskólans í Vestmannaeyjum]]. Það var fyrst gefið út árið 1936 og hélt útgáfa þess áfram með stuttum hléum, stundum annað hvert ár, en á stundum árlega til ársins 1980.

Athafnamaðurinn og skólastjóri Gagnfræðaskólans, [[Þorsteinn Víglundsson]], var stofnandi þess og ritstjóri og urðu árgangarnir alls 34 á 45 árum. Hann lét af störfum sem skólastjóri árið 1963 og þar eftir tók hann að mestu við skrifunum í Blik og nefndist þá ritið ársrit Vestmannaeyja. Þorsteinn var kosinn, einróma af [[bæjarstjórn|bæjarstjórninni]], [[heiðursborgarar|heiðursborgari]] í Vestmannaeyjum árið 1978 fyrir framlag sitt til menningarmála.

== Greinar ==
Greinar í Bliki voru um menningarmál af fjölbreyttum toga, en endurspegluðu þó áhugamál Þorsteins vel, og í fyrstu tölublöðunum fékk Þorsteinn góða aðstoð frá nemendum sínum með skriftir. Greinarnar fjölluðu m.a. um einstaklinga, merka atburði, daglegt líf, atvinnumál, sögu, safnamál, spaug og spé, bindindismál og efnisyfirlit byggðasafnsmuna.

== Blik á Heimaslóð ==
* [[Blik 1936]]
* [[Blik 1937]]
* [[Blik 1938]]
* [[Blik 1939]]
* [[Blik 1940]]
* [[Blik 1941]]
* [[Blik 1946]]
* [[Blik 1947]]
* [[Blik 1948]]
* [[Blik 1949]]
* [[Blik 1953]]
* [[Blik 1954]]
* [[Blik 1961]]
* [[Blik 1967]]
* [[Blik 1969]]
* [[Blik 1974]]
* [[Blik 1976]]
* [[Blik 1978]]
* [[Blik 1980]]

{{Blik}}

Blik 1949

2009-12-01T18:20:56Z

Saerun: /* Blik 1948 Ársrit */

== Blik 1949 Ársrit ==

*[[Blik 1949/Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.|Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.]]

Blik 1949

2009-12-01T18:17:04Z

Saerun: Ný síða: == Blik 1948 Ársrit == *Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.

== Blik 1948 Ársrit ==

*[[Blik 1948/Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.|Sigurbjörn Sveinsson, skáld sjötugur.]]

Blik 1948/Eyjatíðindi

2009-12-01T18:13:32Z

Saerun: Ný síða: '''Eyjatíðindi''' LANDAKIRKJA Hér fæddust á s.l. ári 91. barn, 46 sveinbörn og 45, meybörn. 56 börn fermdust, 30 sveinar og 26 meyjar. Samtals dóu 28 manns, 11 karlkyns og 17...

'''Eyjatíðindi'''

LANDAKIRKJA

Hér fæddust á s.l. ári 91. barn, 46 sveinbörn og 45, meybörn. 56 börn fermdust, 30 sveinar og 26 meyjar. Samtals dóu 28 manns, 11 karlkyns og 17 kvenkyns. Vígð voru af presti 33 hjón, en 4 stofnuðu borgaralegt hjónaband. 
26 barnaguðsþjónustur fóru fram í kirkjunni og sóttu 252 börn guðsþjónustu að meðaltali eða samtals allt árið 6553 börn. Samtala kirkjusóknarinnar við hádegismessur er svipuð og mun að meðaltali hafa komið til hverrar messu 160 manns. 
Formaður söngkórs kirkjunnar er frú Sigurbjörg Ásta Sigurðardóttir, Oddgeirshólum. Söngstj. er Ragnar G. Jónsson. Söngur kórsins þykir takast með mestu prýði. 
Kvenfélag Landakirkju befir innt af hendi mikið og merkilegt starf. Á síðastliðnu ári lét það steypa garð umhverfis lóð Landakirkju. Formaður þess félags er frú Lára Kolbeins. 
Þá hefur sóknarnefndin gert sitt til að hlynna að kirkjunni og gera hana vistlegri. Á s. l. ári lét hún steypa gólf í hana og mála alla. Formaður sóknarnefndar er Páll Eyjólfsson. forstj. Sjúkrasamlags Vestmannaeyja. — Kirkjuna málaði Engilbert Gíslason málarameistari. 

GAGNFRÆÐASKÓLINN

Við síðastliðin áramót námu hinir ýmsu sjóðir skólans samtals kr. 13004,57. 
Sú upphæð skiptist þannig: 
Minningarsjóður Þórunnar Friðriksdóttur frá Löndum kr. 2235,68 
Minningarsjóður Herm.Guðmundssonar frá Háeyri 1892,96 
Minningarsjóður Hauks Lindbergs 3068,05 
Smásjársjóður 705,00 
Ferðasjóður nem. 657,00 
Blaðsjóður skólans 2267,68 
Umbótasj. skólans 2178,20 

'''Samtals: 13004,57''' 

Sjóðir þessir eru geymdir í Sparisjóði Vestmannaeyja og Útvegsbanka Vestmannaeyja. 
1. desember s. l. héldu nemendur Gagnfræðaskólans ársfagnað sinn. 
1. febrúar s. l. minntust nemendur bindindisstarfs og bindindishugsjónar æskulýðsins. Skólinn hafði boðið stúkunum Báru og Sunnu að senda sér gesti í tilefni dagsins. Þessir góðtemplarar sátu bindindisfund nemenda: 
F. h. Báru nr. 2. Séra Halldór Kolbeins og Óskar Jónsson. F.h. Sunnu nr. 204, hjónin Árni J. Johnsen og Margrét Johnsen. 
28. febr. s. l. héldu nemendur glímudansleik í skólanum, hinn fyrsta í sögu Gagnfræðaskólans. 
10. marz s. l. héldu nemendur skólans almenna skemmtun í Samkomuhúsi Vestmannaeyja til tekna fyrir Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna. Til skemmtunar: Leikfimi, söngur, kvikmyndasýning, gítarleikur, kvæðaþáttur og danssýning. Aðsókn var ágæt og voru Barnahjálpinni afhentar kr. 3100,00. Þá var allur kostnaður greiddur. 
ÍBÚATALA Eyjanna við s. l. áramót var 3476 manns alls, eða 1718 karlar og 1758 konur. 
ÁFENGISNEYZLA í Eyjum nam s. l. ár um kr. 1 millj. og 500 þús. kr. 
SPARISJ.VESTMANNAEYJA Inn- og útborganir námu s. l. ár 14 millj. 185 þús. kr. 

SAMGÖNGUR

Flugfélagið Loftleiðir flutti 5636 farþega milli Vestmannaeyja og Reykjavíkur á s. l. ári. Flutningur farþega nam 44.379 kg. Póstur 1669 kg. Flugtími samtals 665 klst. 750 sinnum lentu flugvélar félagsins á vellinum hér: oftast Kristinn Ólsen flugmaður eða 260 sinnum. 
Flugfélag Íslands hóf fastar flugferðir milli Vestmannaeyja og Reykjavíkur 8. júlí f. á. Flugvélar þess fluttu 2516 farþega milli Reykjavíkur og Vestm.eyja. Flutningur farþega nam 24.306 kg. Póstur 6058 kg. Annar flutningur 453 kg.

:::::::::::———————————

ÞÓR (við Árna): Ég skal veðja við þig, að þú skalt ekki geta stokkið yfir stafinn minn, þó að ég leggi hann á gólfið. 
ÁRNI: Já, ég þori að veðja. 
ÞÓR: Hverju viltu veðja? 
ÁRNI: Einum dansi við Döddu. 
ÞÓR: Ég geng að því. 
Síðan lagði Þór stafinn sinn á gólfið fast upp við vegginn og Árni tapaði veðmálinu.

Blik 1948/Skýrsla um Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum skólaárið 1946 - 1947

2009-12-01T17:23:42Z

Saerun:

'''SKÝRSLA'''
um [[Gagnfræðaskóli Vestmannaeyja|Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum]] skólaárið 1946- 1947.

Skólinn var settur 25. sept. að Breiðabliki, leiguhúsnæði skólans. 
Þá hófu nám í skólanum 88 nemendur, 57 piltar og 31 stúlka. 
I. bekk var tvískipt í flestum kennslugreinum (sjá skrá um kennara og skipting kennslustunda). 
Fæðingardags og árs nemenda er getið við hvert nafn. Heimili nemenda er hér í Eyjum, nema annað sé skráð. 
Þeir nemendur III. bekkjar, sem þreyta vildu miðskólapróf, fengu aukakennslu í stærðfræði (algebra) og mannkynssögu. Að öðru leyti sameiginleg kennsla í gagnfræðadeild og miðskóladeild. 

'''3. bekkur.'''

(Sjá „Blik“ 1947). 
Ágústa Óskarsdóttir 
Ása S. Friðriksdóttir 
Ása S. Helgadóttir* 
Bragi Einarsson 
Elísabet Árnadóttir* 
Guðbjörg Jóhannsdóttir 
Guðjóna Guðnadóttir 
Halldór Hermannsson* 
Helga R. P. Scheving 
Höskuldur Stefánsson 21.-5. 1930*. Heim.: Neskaupstaður. 
Jóhann G. Sigurðsson 
Jón Kjartansson 
Jónína Nielsen 
Kristín S. Þorsteinsdóttir 
Marta Guðnadóttir 
Óskar Ketilsson 
Óskar Þ. Sigurðsson 
Páll Steingrímsson* 
Ragnar Á. Sigurðsson 24.-1. 1930*. Heim.: Neskaupstaður. 
Stefán Stefánsson* 
Svavar Lárusson 7.-5.1930* Heim.: Neskaupstaður. 
Sveinbjörn L. Hermansen 
Steinunn Eyjólfsdóttir 
þóra Magnúsdóttir 

Þessir nemendur þreyttu miðskólapróf og stóðust 8 þeirra prófið. Ása S. Helgadóttir og Halldór Hermannsson hlutu réttindi til kennaraskóla- eða menntaskólanáms. Aðrir af bekkjarhöfninni þreyttu gagnfræðapróf eða 15 alls og stóðust það. Þar að auki lauk ein stúlka — Guðrún Jónasdóttir, Skuld í Vm. — gagnfræðaprófi utan skóla.

'''2. bekkur.'''

(Sjá „Blik" 1947). 
Adólf Sigurgeirsson 
Agnes Marinósdóttir 
Anna Tómasdóttir 
Ásdís Sveinsdóttir 
Björg Ragnarsdóttir 
Einar Valur Bjarnason 
Emil K. Arason 
Garðar Gíslason 
Garðar Sveinsson 
Gísli Sigurðsson 
Guðný R. Hjartardóttir 
Gunnar Sv. Jónsson 
Gunnar Ólafsson 
Hrafnhildur Helgadóttir 
Kári Óskarsson 
Kári Birgir Sigurðsson 
Lárus G. J. Long 
Margrét Ólafsdóttir 
Ósk Guðjónsdóttir 
Sesselja Andrésdóttir 
Sigurður Guðmundsson 
Sigurður Guðnason 
Svanhildur Guðmundsdóttir 
Theódór Guðjónsson 
Tryggvi Á. Sigurðsson 
Tryggvi Þorsteinsson 
Úlfar Guðjónsson 
Þórhallur Guðjónsson 

Anna Tómasdóttir og Sesselja Andrésdóttir hættu námi vegna veikinda. Þessir hurfu úr skóla á vertíð: Gunnar Sv. Jónsson, Kári B. Sigurðsson, Sigurður Guðnason og Tryggvi Á. Sigurðsson.
Allir hinir nemendurnir þreyttu vorprófið og stóðust það nema þrír, sem féllu.

'''1. bekkur.'''

Árni Filippusson, 29.-7. 1932 
Bjarni Herjólfsson, 19.-7. 1932 
Bogi Sigurðsson, 9.-2. 1932 
Birna Guðjónsdóttir, 6.-10. 1932 
Bjarni H. Sigurðsson. 3.-9. 1932 
Einar M. Erlendss., 11.-1. 1932 
Eyjólfur Pálsson, 20.-5. 1932 
Garðar Júlíusson, 10.-11 1932 
Garðar Sigurðsson, 20.-11. 1933 
Guðm. Helgason, 12.-5. 1932 
Hafsteinn Ingvarss., 12.-10. 1932 
Haraldur Baldursson 25.-2. 1932 
Haukur Jóhannsson, 18.-11. 1932 
Hilma Marinósd., 30.-12. 1932 
Hjördís Oddgeirsd., 5.-7. 1932 
Hörður Ágústsson, 22.-8. 1932 
Ingi Þ. Pétursson, 20.-11. 1932 
Ingibjörg Þórðard. 11.-8. 1932 
Jakobína Hjálmarsd. 2.-11. 1932 
Jóhann I. Guðmundsson. 15.-5.1932 
Jón Steingrímss., 25.-1. 1932 
Kristín Ásmundsd., 26.-2. 1932 
Magnús Helgason, 29.-12. 1932 
Perla K. Þorgeirsdóttir, 20.-1. 1932 
Ragnar Jóhannesson, 30.-6. 1932 
Sig. Garðar Ásbjörnsson, 27.-3. 1932 
Sig. Grétar Karlsson, 5.-8. 1932 
Sigurj. Sigurjónsson, 12.-5. l932 
Sjöfn Jónasdóttir, 2.-2. 1932 
Trausti Sigurðsson, 14.-12. 1932 
Unnsteinn Þorsteinss., 3.-4. 1932 
Vigfús S. Guðmundss. 4.-8. 1932 
Þór Ástþórsson, 3.-3. 1932 
Þórey M. Kolbeins, 31.-8. 1932 
Þorsteinn Gunnarss., 1.-11. 1932 
Örn Aanes, 18.-11. 1932. 

Bj. H. Sigurðsson, Sigurjón Sigurjónsson og Trausti Sigurðsson hurfu úr skóla eftir áramót. Ingibjörg Þórðardóttir hætti námi vegna veikinda. Hinir þreyttu vorprófið og stóðust það allir nema þrír, sem féllu.

''Kennarar, námsgreinar og skiptig kennslustunda á viku hverri:''

Þorst. Þ. Víglundsson, skólastj.: 
Reikningur: I. b. 5 st. A; 
5st B. II. b. 5. st. III. 
b. 5 st. st. 20 
Íslenzka: II. b. 5 st.; III. 
b. 5 st. — 10 

Samtals kennslust.: 30 

Sigurður Finnsson, fastakennari: 
Náttúrufræði: I. b. A+B 
2 st. II. b. 2 st. III. b. 
2. st. st. 6 
Landafræði: I. b. A+B 3 
st.; II. b. 2 st.; III. b. 
2 st. — 7 
Enska: I. b. A+B 5 st.II 
b. 4. st. — 9 
Leikfimi: nem. í þrem 
flokkum — 9 
Heilsufr.: I. b. A+B - 2 

Samtals kennslust. 33 

Einar H. Eiríksson, fastakennari: 
Íslenzka: I. b. A 6 st.; I. 
b. B 6 st. st. 12 
Danska: I. 1). A 5 st.; II. 
b. 5 st,; III. b. 5 st. — 15 
Saga: I. b. A 2 st.; I b. 
B 2 st. — 4 

Samtals kennslust. 31 

Þessir stundakennarar: 

Lýður Brynjólfsson, kennari: 
Smíðar: I. b. A+B 2 st.; 
II. b. 2 st.; III. b. 2 st. st. 6 

Ungfrú Aðalheiður Kolbeins: 
Saumar: I. b. A+B 2 st. 
II. b. 2 st. III. b. 2. st st.6 

Ólafur Gränz, trésmíðameistari: 
Teiknun: I. b. A 2 st.: I. 
b. B 2 st. II. b. 2 st. st. 6 

Óskar Jónsson, vélfræðingur: 
Stærðfræði (miðskóladeild) st. 8 
Eðlisfræði II. b. 2 st. III. 
b. 2 st. — 4 

Samtals kennslust. 12 

Síra Halldór Kolbeins: 
Enska III. b st. 5 
Kristinfræði I. b. A 1 st.;
I. b. B 1 st. - 2 

Samtals kennslust. 7 

Ólafur Halldórsson, læknir: 
Danska I. b. B st. 5 

Vigfús Ólafsson, kennari: 
Mannkynssaga (miðskóladeild) st. 3 

Við gagnfræða- og miðskólópróf voru þessir prófdómendur skipaðir af fræðslumálastjórn: Síra Halldór Kolbeins, Jón Eiríksson, skattstjóri, Gunnar Hlíðar, dýralæknir.
32 nem. þreyttu próf upp úr deildum 1. bekkjar, 23 nemendur II. bekkjar og 25 nem. III. bekkjar eða samtals 80 nemendur.

''Aðaleinkunnir við gagnfæðapróf vorið 1947:''

Ágústa Óskarsdóttir 8,90. 
Ása Friðriksdóttir 7,77. 
Bragi Einarsson 5,29. 
Guðbjörg Jóhannsdóttir 7,69. 
Guðjóna Guðnadóttir 7,62. 
Guðrún Jónasdóttir 7,65. 
Helga R. P. Scheving 7,19. 
Jóhann G. Sigurðsson 6,00. 
Jónína Nielsen 6,67. 
Kristín Þorsteinsdóttir 8,73. 
Marta Guðnadóttir 8,54. 
Óskar Ketilsson 6,09 
Óskar Þ. Sigurðsson 6,42. 
Sveinbjörn Hermansen 5,00. 
Steinunn Eyjólfsdóttir 7,81. 
Þóra Magnúsdóttir 7,13. 

''Aðaleinkunnir við miðskólapróf vorið 1947:''

Ása S. Helgadóttir 7,38. 
Elísabet Árnadóttir 6,54. 
Halldór Hermannsson 6,73. 
Höskuldur Stefánsson 5,19. 
Jón Kjartansson 6,42. 
Páll Steingrímsson 5,80. 
Ragnar Sigurðsson 5,83. 
Stefán Stefánsson 4,77. 
Svavar Lárusson 6,13. 

Próf I b. nem. hófst 22. apríl og lauk 13. maí. 
Próf II. b. nem. hófst 22. apríl og lauk 9. maí. 
Próf III. b. nem. hófst 2. maí og lauk 23. s. m. 
Miðskólapróf hófst 16. maí. því lauk 31. s. m. 

Skólaslit fóru fram í Samkomuhúsi Vestmannaeyja 23. maí með samdrykkkju nemenda og kennara, og gesta þeirra. 
Við skólaslit afhenti skólastjóri skólanum þjóðfánann úr silki, sem [[Þorsteinn Einarsson]] íþróttafulltrúi og fjölskylda hans höfðu gefið skólanum til minja um kennslustörf Þorsteins við skólann um 7 ára skeið. 
Vestmannaeyjum, júlí 1947 
::[[Þorsteinn Þ. Víglundsson]]

Blik 1948

2009-12-01T17:13:17Z

Saerun: /* Blik 1948 Ársrit */

== Blik 1948 Ársrit ==

*[[Blik 1948/Glíman við Guð|Glíman við Guð]]
*[[Blik 1948/Þáttur nemenda|Þáttur nemenda]]
*[[Blik 1948/Þáttur skáta|Þáttur skáta]]
*[[Blik 1948/Liðskönnun|Liðskönnun]]
*[[Blik 1948/Skýrsla um Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum skólaárið 1946 - 1947|Skýrsla um Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum skólaárið 1946 - 1947.]]
*[[Blik 1948/Eyjatíðindi|Eyjatíðindi]]

{{Blik}}

Blik 1948/Skýrsla um Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum skólaárið 1946 - 1947

2009-12-01T17:06:34Z

Saerun: Ný síða: '''SKÝRSLA''' um Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum skólaárið 1946- 1947. Skólinn var settur 25. sept. að Breiðabliki, leiguhúsnæði sk...

Blik 1948

2009-12-01T15:46:25Z

Saerun: /* Blik 1948 Ársrit */

Blik 1948/Liðskönnun

2009-12-01T15:43:59Z

Saerun: Ný síða: '''LIÐSKÖNNUN''' Síminn lét sem óður væri. Hver gat það verið, sem hamaðist svona í hinum endanum? — Jú, mikið rétt, það reyndist vera Konni á vegum ritnefndarinnar....

'''LIÐSKÖNNUN'''

Síminn lét sem óður væri. Hver gat það verið, sem hamaðist svona í hinum endanum? — Jú, mikið rétt, það reyndist vera Konni á vegum ritnefndarinnar. Ég er kvaddur upp í Gagnfræðaskóla til þess sérstaklega að kanna „hjörtun og nýrun“ í þriðju deild. Það er verk, sem mér lætur, svo að ég snaraðist í frakkann og skundaði upp í skólann. 
Hér kemur svo dálítill hluti af skýrslunni: 
Í gagnfræðaríki þessu eru garpar miklir og meyjar vænar. 
Einar Valur er þar kappi nefndur af haukakyni. Hann er forvitri, sálmaskáld í betra lagi og þreytir miðskólapróf. 
Sigurður á síðum buxum heitir fóstbróðir hans eða Sigurður Eyjaskáld öðru nafni. Hann er talandi skáld og kraltaskáld. Hans frægasta kvæði er Soðningardrápa. Þar leynist þessi perla: „Verði nemum öllum að ýsusoðningunni.“ 
Sigurður gaf út „Gaddavír“ en Einar reit. Þeir fóstbræður eru tíðast í þriðju deild en stundum í kolum. 
Í deild þeirri eru berserkir tveir og pústrar tíðir. Þeir heita Gunnar og Emil. Enginn veit þunga þeirra, en annar kvað vera í eldhúsvigt en hinn í gorm vigt. Þeim verður aldrei aflfátt. Þeir berjast jafnan og fá báðir sigur. Gunnar er afreksmaður svo mikill, að af ber hreint. Hann berst tíðum við sjálfan sig og fær oftast sigur í sjöttu lotu. Hann rekur ættir sínar til Óðins. 
Þar er Garðar inn goðum borni. Hann er manna gjörvilegastur. Hann er sækonungur svo mikill, að hann sefur aldrei und sótkum ási. 
Þar er einnig Dadda in dáðum prýdda. Hún knýr skólaböng. Hennar hljómar eru Dödduhljómar. Þeir hrífa skatna til skyldustarfa og trufla svefn sísofenda. 
Í annarri deild klaka hárgulir ernir og hlakka yfir veiði, því að össur vaka út við dyr í þriðju deild. Þar hlýðir Dadda þunnu eyra. Við hlið hennar situr Svana in svása. Hún er kvenkostur góður bæði sakir ættar og elju enda runnin frá Piladelpíu. Hún færir syndalistann fyrir Sankti Pétur. Hún tignar Pýþagoras. 
Við hennai hlið situr Gréta á grænum kjól. Hún er væn og vitur og vekur yndi yngissveinum. Hennar hreyflar eru knúðir hárolíu og reynast vel í „Gúanó“. Hún tilbiður Theódór. Hann er búhöldum mikill og menntur vel, hógvær og ljúfur, gegn og góður og trúir á guð. 
Þá er þar Tryggvi inn tiginborni. Hann er drengur í raun, djúpvitur og maður mjöglesandi. Hann hefir góða stjórn á skútu sinni og lætur aldrei reka á reiðanum. Forfaðir hans var Haraldur konungur gullskegg. 
Út við gluggann situr Guðný í rauðri peysu. Hún elskar ljósið. Hún er goðkynjuð af Austfjörð um, og sjálf er hún ristill á forna vísu. 
Við hana líkar hverjum manni vel. 
Gísli er maður nefndur, gegn og góðfengur. Hann er mjög siglandi og talar danska tungu, enda dvalið með Dönum og snætt með þeim baunir og bolaspað. 
Þrjár eru vanadísir í þriðju deild. Fyrst er Ósk in milda. Hún er af sægörpum getin að öðru kyni, dáðrík og drengur góður. Hún er söngelsk og slær hörpu. 
Önnur er Björg. Hún er trygglynd og talprúð, hyggjudjúp og hæglát. Að henni gezt hverjum manni vel. 
In þriðja er Ásdís in eljunprúða. Hún er ljóðadís og laga-og trúir á forlög. Henni rennur austfirzkt blóð í æðum, kunnugt þar um slóðir fyrir drengskap og dáðir. 
Sannast að segja dáði og þetta mannval og fylltist trú á framtíðina. Hana ól ég eigi fyrr. 
Þá skyggndist ég inn í aðra deild. 
Unnsteinn er þar afreksmenni. Hann er hlaupagarpur mikill, varpar kúlu og kastar spjóti. Hann býr yfir slíku ægiafli, að hann brýtur bein sín sem fúasprek, ef ærsli hlaupa í hann, enda etur hann lauk svo að lyktar og Mugg inum mæta súrnar í augunum. 
Þar er Dengsi, drengur góður.Hann er jazzisti skólans og heitir þá Haraldur. Hann er Önnu yndi og má með sanni segja, að allar vilja hefðarmeyjar með Haraldi ganga nema Sjöfn. 
Þar er Kristín, sem breytir am lóðum í afkastamenn, og þar er Anna stud. real. 
Allra hinna mun ég geta síðar. 
Heil og sæl. 

::''Gvendur gallharður''.

2009-11-29T21:47:56Z

Saerun: Ný síða: '''SPAUG''' ''Kaup kaups.'' Mark Twain fór eitt sinn að fá lánaða bók hjá vini sínum, sem tjáði sig fúsan til þess að lána honum bókina, en hann yrði aðeins að le...

'''SPAUG'''

''Kaup kaups.'' 
Mark Twain fór eitt sinn að fá lánaða bók hjá vini sínum, sem tjáði sig fúsan til þess að lána honum bókina, en hann yrði aðeins að lesa hana í sínu húsi, þar eð hann hefði þann sið að lána ekki bækur út úr bókasafni sínu. 
Nokkrum dögum seinna óskaði sami vinur Mark Twain's að fá lánaða sláttuvél hjá honum. 
„Það er alveg sjálfsagt, en þú verður bara að nota hana hér, þar eð ég lána hana aldrei út af lóðinni“, svaraði Mark Twain. 

:::::::—————————

Sagt er að Noel Coward hafi eitt simi sent bréf til tuttugu manna í London, sem hljóðaði svo: 
„Allt er komið upp, flýið á meðan hægt er“. 
Allir þessir tuttugu fóru
skyndilega burt úr borginni. 

:::::::—————————

Abraham Lincoln hafði sagt nokkur vingjarnleg orð um óvini sína. Kona nokkur spurði þá: 
„Hvers vegna talið þér vel um óvini yðar, þegar þér ættuð heldur að útrýma þeim?“ 
„Já, en kæra frú, útrými ég þeim ekki, þegar ég geri þá að vinum mínum?“ 

:::::::—————————

Hermaður frá Aþenu var haltur á öðrum fæti og hlógu félagar hans í hersveitinni að honum. 
„Ég er hér til að berjast, en ekki til þess að hlaupa“, svaraði hann. 

:::::::—————————

Jón við mjög grannan mann: “Þú ert eins og mjór nagli, sem vantar á bæði oddinn og hausinn“, 

:::::::—————————

Monsúnar eru vindar, sem blása úr öllum áttum. 

:::::::—————————

'''Úr stíl í stílinn:'''
Úr beinunum fáum við lýsi og beinamjöl en mikinn grút úr lifrinni. 

:::::::—————————

''Til umhugsunar'':
Viljirðu komast hjá aðfinnslum, þá segðu ekkert, gjörðu ekkert og vertu ekkert. ''Samt'' ertu eitthvað. Hvað? 

:::::::—————————

Við þökkum öllum, sem gefið hafa ársritinu greinar eða skýrslur til birtingar. Einnig þökkum við þeim, sem auglýsa í blaðinu og veita okkur þannig fjárhagslegan stuðning. Ólafur Gräns, teiknikennari skólans, teiknaði myndina á kápu og kunnum við honum beztu þakkir fyrir. 

::''Útgáfustjórnin''.

Blik 1947

2009-11-20T17:40:24Z

Saerun: /* Blik 1947. Ársrit */

Blik 1947/Þáttur skáta

2009-11-20T12:37:54Z

Saerun: Ný síða: '''ÞÁTTUR SKÁTA''' '''Úrdráttur úr annál Faxa árið 1946.''' Eins og annállinn ber með sér, hefir starfið verið mjög mikið á árinu. Í félaginu hafa verið haldni...

'''ÞÁTTUR SKÁTA'''

'''Úrdráttur úr annál Faxa árið 1946.'''

Eins og annállinn ber með sér, hefir starfið verið mjög mikið á árinu. 
Í félaginu hafa verið haldnir 246 fundir, samtals mættir á þeim 2802 skátar. 
Göngur hafa verið 61 með samtals 580 skátum. Samtals hafa mætt á fundum, í göngum, útilegum, sjóferðum, námskeiði og hjólreiðaferðum, stjórnarfundum, foringjaráðsfundum, skrúðgöngum, guðþjónustum, kvöldvökum og foreldramóti og afmæli 5005 skátar. 
Próf tekin á árinu alls 160. Þá urðu 21 sjaldsveinar. Útilegur alls 10, kvöldvökur 2, stjórnarfundir 20, vinna 10 klst. 
Hér á eftir fer annáll félagsins í stuttu máli: 

9. jan. Skátar leggja til skemmtiatriði á Gamalmennaskemmtuninni. 
10. jan. 80 skátar byrja námskeið í hjálp í viðlögum. 
13. jan. Aðalfundur Faxa. 
17. jan. 70 skátar ljúka prófí í hjálp í viðlögum, 
4. febr. Foreldramót. [[Kristján Georgsson|Kristjáni Georgssyni]] veitt gula liljan. 
8. febr. Félagsganga. 
22. febr. Afmæli félagsins 
3. marz. Seld meeki B. Í. S. 
20. marz. Kveðjusamsæti við [[Magnús Kristinsson]], honum veitt gula liljan. 
25. apríl. Skátamessa í [[Landakirkja|Landakirkju]]. 
27. apríl. Útbyrðisskemmtun í Samkomuhúsinu. 
10. maí. Sendur fulltrúi á aðalfund B. Í. S. 
11. júní. Gönguæfingar byrja (undir skrúðgönguna 17.) 
12. júní. Tveir skátar vinna við að koma upp símalínu að Barnaheimilinu. 
15. júní. Félagsútilega Faxa. 
15. júní. Kvöldstjörnur fara til Reykjavíkur, syngja í útvarpið. 
17. júní. Skátar ganga í skrúðgöngu um bæinn. 
19. júní. 3 skátar fara á landsmót við Mývatn. 
24. júní. Hreinsað til undir Löngu. 
30. júní. Hvíldarvarðan hlaðin upp. 
27. júlí. Elliðaeyjarútilegan. 8 nýliðar vinna heitið. 
2. ágúst. Varðeldurinn á Þjóðhátíðinni. 
24. ágúst. Kvöldvaka og útilega í sumarbústaðnum. 
7. sept. Kvöldvaka í sumarbústaðnum. 
25. sept. Skátar halda uppi reglu við mjólkurbúð H. Benediktssonar. 
28. sept. Vetrarstarfsemin hefst með messu í Landakirkju. 
17. nóvember. Félaginu skipt í eldri og yngri deild. 
20. nóv. Erindreki B. Í. S. kemur hingað. 
20. des. Jólafundur Faxa. Útbýtt jólapóstinum. 
29. des. Jólaskemmtun. [[Jón Ísaksson|Jóni Ísakssyni]] veitt gula liljan. 

Þetta er nú annáll félagsins í stuttu máli og má nokkuð af honum marka, hve mikið starfið hefir verið.

„'''Ferðalangur'''“.

Eitt af þeim sérprófum, er skátar taka, er kallað „Ferðalangur“. 
Til að geta fengið sérprófsmerki út á þetta próf, verður skátinn að uppfylla viss skilyrði. Eitt af þessum skilyrðum í þessu sérprófí er að hafa gengið meðfram brúnum og á öll fjöll á Heimaey og skrifað dagbók um þetta ferðalag og telja upp minnst 50 örnefni í sambandi við það. 
Hér á eftir sýnum við yður, hvernig einn af skátunum skilaði sinni dagbók um þetta ferðalag. Ganga þessi var farin dagana 22.—23. júlí 1044. Fararstjóri var sveitarforingi 1. sveitar, [[Jón Runólfsson]]. 
Lagt var af stað frá [[Faxafell|Faxafelli]] kl. 4.30 síðdegis. Veður var ágætt, sól og blíða. Var farið sem leið liggur inn í „Botn“ og upp [[Litlalanga|Litlulöngu]] upp að stiganum. 
Leiðin var greið upp stigann og vorum við nú á Neðri Kleifum. Brátt komumst við á Efri Kleifar. Jón Ísaksson tók stóran stein og lét hann falla niður undir Stórulöngu. Fýll flaug letilega fyrir Löngunefið og hvarí út í buskann. 
Áfram var haldið og við Efra Þuríðarnef fór mæðin að ásækja suma. Skammt þar fyrir neðan er Neðra Þuríðarnef. 
Sunnan í [[Heimaklettur|Heimakletti]], nær honum miðjum, er gil eitt, sem nefnist Vatnsgil og drýpur vatn úr því. Nokkuð þar fyrir austan er stór tó, sem kölluð er Danskató. 
Var nú haldið upp brekkuna og út í [[Miðklettur|Miðklett]]. Þoka var nú skollin á, svo að eigi sást mikið meira en rétt handa skil. En við vissum, að Víkin var fyrir neðan okkur, slétt og kyrr. [[Faxi]], [[Faxasund]] og [[Faxasker]], [[Skellir]] og [[Latur]] voru ekki langt frá. Var nú snúið við og haldið upp á [[Hákolla|Hákollu]], en áður en þangað var komið, minntust menn þess, að fyrir neðan Miðklett er sandur, er nefnist [[Halldórssandur]]. Annar sandur er og þar, [[Hettusandur]],

og milli þeirra er [[Dufþekja]] hin nafnkunna. Er á Hákollu kom, var fólk þreytt og svangt. Fengu menn sér því snæðing. Mikið var rætt um þokuskrambann og héldu sumir, að tröll mundu vera hér að verki og væri ætlunin að hremma allan skátahópinn. Var ekki laust við, að sumir fyndu til einhvers beigs. Við vissum, að Höfnin og Flóinn myndu blasa við okkur, ef þokan væri ekki. Sömuleiðis öll [[Heimaey]]. 
Eftir nokkra viðdvöl á háHeimakletti var haldið af stað niður á Hettu og var síðan haldið niður af klettinum og gekk allt vel. 
Síðan var gengið yfir Eiðið, var þá þokan mikið farin að grisjast og mátti nú vel sjá nokkuð frá sér. Skammt undan Eiðinu eru þrír litlir drangar, sem kallaðir eru Eiðisdrangar. 
Hægt og bítandi var þrammað upp Hlíðarbrekkurnar og upp á [[Klif]]. Ekki hvíldum við okkur fyrr en komið var á hæsta hólinn á Klifinu. Þaðan sjást allvel Eini drangur og Þrídrangar. 
Var þokunni alveg létt. Ekki
dugði að láta fyrirberast þarna
uppi. Var því haldið áfram. Var
farið niður af Klifinu hjá Litla-
Klifi og stanzað í Náttmálaskarði. 
Norðan við Klifið er stórgrýtisurð, sem kölluð er Skansar.
Skammt þar undan landi eru tveir drangar. Þeir heita Litli-og Stóri Örn. 
Enn var lagt af stað og gengið upp á Bláhá. Nú var Dalhryggurinn næstur. Af honum blasti við okkur Herjólfsdalur með fjöll á báðar hliðar og litlu tjörninni sinni. 
Á vinstri hönd mót suðvestri er Moldi og skammt neðan við hann brött fuglabrekka, er heitir [[Miðdagstó]]. Nokkru sunnar er [[Fiskhellanef]]. Á hægri hönd er Dalfjallið, hátt og tignarlegt. Saltaberg er í miðri brekkunni upp af dalnum. 
Var nú ferðinni heitið á [[Blátindur|Blátind]]. Er við vorum á leiðinni þangað, varð okkur starsýnt á Upsaberg, Stafnnesið og Víkina við það.
Ferðin á Blátind gekk vel og var farið upp að vörðunni, er einn flokkur úr Skátafél. hafði hlaðið að nýju fyrir tveim árum. 
Mót suðri blasa við manni Suðureyjarnar og mót vestri, suðvestur af Stafnnesi liggja Smáeyjarnar: [[Hani]], [[Hæna]], [[Hrauney]] og [[Grasleysa]]. 
Leiðin niður Dalfjallið og niður í Dal var fljótfarin. Á leiðinni horfum við niðtir í [[Kaplagjóta|Kaplagjótuna]] eða Ægisdyr, sem stundum er nefnd svo. Einnig eru Tíkartær þarna og eru þær illúðlegar til uppgöngu. Klukkan var nú farin að ganga átta og var ákveðið að tjalda og dvelja næturlangt í laut einni á Hamrinum. 
Í bíti næsta morgun var lagt af stað og haldið suður með Hamri. Teistuhellir var það eina, er vakti forvitni okkar sérstaklega. 
Í Klaufina var komið kringum 9 leytið og var höfð nokkur við dvöl þar. Sumir fóru í þönglabardaga og féll nokkuð manna! 
Þorsti gerði nú vart við sig hjá einni stúlkunni og var því leitað að vatni í Erlendarkrónum og drukku menn óspart, jafnt þyrstir sem óþyrstir. Héldum við nú á [[Stórhöfði|Stórhöfða]] og gengum þar um, er við máttum. 
Haldið var síðan í [[Brimurð]]. Skammt þar fyrir austan er tangi einn, sem nefndur er Ræningjatangi, og er sagt, að Tyrkir hafi lent þar, er þeir gerðu hér strandhögg 1627. 
Nokkru fyrir norðan Ræningjatanga eru langir og niðurbrotnir hamrar. Þeir heita Brimurðarloft. Þar eru stórir móbergs steinar fyrir neðan úr dökkgráu mógrjóti. 
Litl-höfði er næsti áfangi okkar. Farið er upp sunnanmegin og gengið fram á hann. Fyrir norðan hann er einkennilegur klettur, er nefnist [[Landstakkur]]. Spölkorn frá honum er í Litlhöfða stór hellir, er Litlhöfðahellir heitir. Tvö op hefir hann. Annað mót norðri en hitt mót austri. Farið er inn um opið að norðan. 
Í Lyngfellisdalnum var dvalið örlitla stund. Að því búnu var haldið til [[Sæfell|Sæfells]] og upp að efsta tindi þess. 
Hann heitir [[Hábúr]]. 
Þaðan sést vel yfir Stakkabótina, Litla- og Stóra Stakk þar úti á víkinni. Samþykkt var að sleppa að ganga á [[Helgafell]] í þetta skiptið. 
Haugarnir tóku nú við og skoðuðum við [[Haugahellir|Haugahelli]]. Brátt voru Haugarnir á enda og tóku Urðirnar við. Á Skansinn komum við kl. 5 e. h. og þar með var þessari skemmtilegu sólarhringsgöngu lokið. Helginni hefðum við tæpast getað varið á skemmtilegri hátt en þennan.

Blik 1947

2009-11-20T11:36:43Z

Saerun: /* Blik 1947. Ársrit */

Blik 1947/Þáttur nemenda

2009-11-19T21:36:59Z

Saerun: Ný síða: '''ÞÁTTUR NEMENDA''' '''Bolludagurinn''' Ég sat inni hjá mömmu, og hún var að búa til bolluvönd handa mér. Bolludagurinn var nefnilega á morgun. Mikið hlakkaði ég til...

'''ÞÁTTUR NEMENDA'''

'''Bolludagurinn'''

Ég sat inni hjá mömmu, og hún var að búa til bolluvönd handa mér. Bolludagurinn var nefnilega á morgun. 
Mikið hlakkaði ég til.
Jæja, loksins var þá vöndurinn búinn. „Má ég aðeins prufa hann núna, mamma?“ spurði ég. 
„Nei, nú skaltu fara að hátta og sofa, en á morgun máttu flengja eins mikið og þú vilt,“ sagði mamma. 
Ég hlýddi og fór að hátta og áður en ég vissi af, var ég sofnuð. Þegar ég vaknaði um morguninn, varð mér strax litið á vöndinn, sem ég hafði lagt við rúmið mitt. Þá mundi ég allt í einu eftir bolludeginum og flýtti mér fram úr og klæddi mig. Síðan gaf mamma mér mjólk og smurt brauð. Þegar ég hafði gert því góð skil, flýtti ég mér inn og náði í vöndinn, hljóp svo fram í gang að stiganum, lagðist á magann á handriðið og renndi mér á fullri ferð niður. 
Ég varð svo sem að flýta mér, áður en sjómennirnir, sem voru hjá okkur, færu á fætur. 
En, æ, svo óheppilega vildi til, að ég gat ekki gripið um rimlana nógu fljótt og ég hélt áfram að renna og rann beint á rassinn. 
En sem betur fór, var afi nýkominn inn úr dyrunum og hafði hann komið með nokkra strigapoka, sem hann af hendingu hafði lagt frá sér, beint undir handriðið, svo að ég lenti á pokunum, og slapp við öll alvarleg meiðsli, en ekki er gott að vita, hvernig farið hefði fyrir mér, hefði ég lent á beru steingólfinu. 
Ég stóð á fætur í flýti og læddist að dyrunum og heyrði mér til mikillar gleði háar hrotur. 
Ég var ekki að hafa neitt fyrir því að drepa á dyr, ónei. Þeir áttu nú að vakna við annað núna! 
Þeir hefðu bara gott af því, þessir gemlingar, hugsaði ég með mér. Ég opnaði, læddist inn og gekk að fyrsta rúminu, sem varð fyrir mér, þar svaf Kristófer. En hvað hann var skrítinn, þar sem hann svaf tannlaus og gleraugnalaus, hvorttveggja lá á náttborðinu. Ég reiddi til höggs — en — átti ég nú annars að flengja Kristófer? Ætli hann mundi þá nokkurntíma spila við mig „Lönguvitleysu?“ Nei, líklega ekki. Jæja, þá Sigurjón. Hann svaf í næsta rúmi. Ég læddist þangað og sló laust á sængina, en um leið vildi svo illa til, að ég felldi um vatnsglas af borðinu og af því varð svo mikill hávaði, að allir vöknuðu. Ég sló nú aftur til Sigurjóns en hann sezt þá upp og ætlar að þrífa vöndinn, en ég skýzt undan og að rúmi Simba og flengi hann eitt högg — en bara eitt — hann vildi víst ekki meira, því að hann tók af mér vöndinn og faldi hann undir sænginni. En þá kom nú annað hljóð í strokkinn mín megin. Ég æddi hágrátandi upp til mömmu og sagði henni, að Simbi hefði tekið af mér vöndinn minn. 
Ég skildi ekkert í því, hún bara hló að mér. En afi lézt verða fokvondur og fór með mér niður og skipaði þeim að láta mig fá vöndinn og það undir eins. Nú þorðu þeir víst ekki annað en að láta mig fá hann og sögðu nú, að ég mætti flengja sig eins og ég vildi og ég held, að ég hafi notað mér það. 
En seinna um daginn færðu þeir mér tvo stóra poka fulla af bollum og hýrnaði þá heldur yfir mér. 
Um kvöldið sátum við Kristófer og spiluðum ‚Lönguvitleysu‘ um leið og ég hámaði í mig rjómabollur. 
::''[[Helga Scheving]] III. b.''

'''Sigursæll er góður vilji'''

Sumum mönnum eru þær gáfur gefnar, að takast allt í fyrsta sinn, sem þeir leggja hönd eða huga á, en af fjöldanum eru þeir mjög fáir. 
Flestir verða að leggja mikið á sig til þess að ná því marki, sem þeir hafa sett sér. Að setja sér markið hátt er frumskilyrðið og fylgja því síðan fast eftir og keppa að því með stöðugum vilja og krafti. 
Unglingurinn ætti að gera þetta strax í bernsku og nota æskuárin vel, ekki fara út á götuna, eða leggjast í óreglu, heldur hafa fast markmið og leggja eitthvað á sig til þess að ná því.
Með því verður hann að manni. En þó eitthvað mistakist,á maður ekki að leggja árar í bát og hugsa sem svo, að þetta sé of erfitt fyrir mann, eða að þetta geti maður ekki. Það er algilt, að baráttan er nauðsynleg til þess að sigrarnir vinnist, hvort sem um er að ræða sjálfstamningu eða önnur viðfangsefni lífsins. Flest afrek eru árangur af þrautseigri baráttu, og eru mörg dæmi um það. 
En sigursæll er góður vilji. Það er t. d. sagt um einn af okkar fremstu bindindismönnum, að hann hafi 70 sinnum látið endurreisa sig, áður en hann náði því marki, að snúa varanlega baki við Bakkusi. 
Íþróttamaðurinn er ábyggilega búinn að leggja mikið á sig, áður en hann nær metinu, sem hann keppir eftir. Hann er oft búinn að neita sér um þægindi eða skemmtanir, áður en hann nær takmarkinu. 
Listmálarinn er búinn að kasta mörgum léreftstuskunum, áður en honum tekst að fá myndina, eins og hann ætlaðist til, að hún yrði. 
Mörg handrit rithöfundarins eru búin að fara í ruslakörfuna, áður en hann lætur prenta bókina. 
Og mörg hafa verið mistökin og vonbrigði vísindamannsins, áður en hann náði því marki, sem hann hafði sett sér. Og í hinum hversdagslegustu störfum hins daglega lífs endurtekur sig hin sama saga, að sigrarnir verða ekki unnir fyrirhafnar- eða baráttulaust. En gleðin ein yfir unnum sigri er nóg laun fyrir erfiði baráttunnar. 

„Líf er nauðsyn, lát þig hvetja. 
Líkstu ei gauði, berstu djarft. 
Vertu ei sauður, heldur hetja. 
Hníg ei dauður, fyrr en þarft.“ 
::''P. S. 3. bekk''

'''Dagur í skólanum'''

„Hvaða dæmalaus læti eru þetta,“ hugsa ég eða segi mitt á milli svefns og vöku. 
Það er vekjaraklukkan, sem hringir. Ég þýt upp til þess að fyrirbyggja, að hún æri mig alveg. Því næst kveiki ég ljós og lít á klukkuna. Hana vantar 15 mínútur í 8. Ég nudda stírurnar úr augunum og lít svo aftur á klukkuna. — Jú, það er ekki um að villast. Ég þýt fram úr rúminu og í fötin í einu hendings kasti. Það verður hálfgerður kisuþvottur á mér í þetta sinn, en ég hugsa mér, að ég geti bætt það upp seinna. Svo gríp ég töskuna, kápuna og leikfimisfötin og þýt af stað. Það er nefnilega leikfimi í fyrstu kennslustund og leiðin liggur því upp í fimleikasal barnaskólans. Þegar þangað kemur, berst að eyrum mér hávaði og kliður af fjörugum samræðum. Meðal annars er rætt um, hve mikill öfuguggaháttur ríki í heiminum, að maður skuli þurfa að klæða sig og hátta svona oft. 
Við smokrum okkur úr fötunum. Þegar ég er að fara í annan leikfimisskóinn, blæs Sigurður kennari í hljóðpípuna sína.
Sem betur fer kemst ég nógu fljótt inn í salinn til þess að missa ekki af „þolhlaupinu mikla,“ sem hver fimleikatími hefst á. Þegar því loks er lokið, göngum við áfram nokkra hringi. 
Þá hefjast allskonar æfingar. Síðan eru slárnar teknar fram. Það gengur ekki alveg slysalaust að ganga á þeim. Sumir fara of hratt, missa jafnvægið og detta, svo að glymur í öllu, aðrir titra og skjálfa, baða út öngunum og gera ýmsar aukakúnstir, sem koma okkur hinum í gott skap. Svona líður leikfimistíminn. Kl. er 8,45. Við klæðum okkur í skyndi og skundum niður í [[Gagnfræðaskólinn í Vestmannaeyjum|Gagnfræðaskóla]]. Þar hefst næsta kennslustund kl. 9,15. Sumir nemendurnir skjótast heim í leið inni, til að fá sér eitthvað í gogginn. 
Á mínútunni hringir Óskar, hinn mikli hringjari skólans, inn í kennslustundina. Þá erum við öll setzt. Eftir andartak kemur skólastjóri inn með tíu mílna hraða: „Góðan daginn, börn,“ og skellingar skruðningur heyrist um bekkinn, því að allir standa upp, til að heilsa á móti. Sumir taka undir fullum hálsi, í öðrum mjamtar. Svo hefst kennslan. Það er íslenzka. Kvæði Einars Benediktssonar „Úr Einræðum Starkaðar“ skal krufið til mergjar. Skólastjóri lítur sínum arnaraugum yfir bekkinn með hörkuna í öðru munnvikinu, en mildina í hinu. „Halldór, gerðu svo vel að lesa fyrir mig, góði minn,“ og Dóri les fyrsta erindið. Síðan segir hann efnið úr því með sínum orðum. Skáldið trúir því að guð sé til, almætti, sem gerir kraftaverk. Skáldið bruðlar
eða tortímir auði hjarta síns, sínum innra manni, yfir víndrykkju og einskisverðum hugsunum eða skeggræðum, raupi og gaspri. „Þannig fer mörgum manninum,“ bætir skólastjóri við. „Munngátin sjálf, hún ber moldarkeim,“ segir skáldið. Halldór þýðir: „Ölið ber feigðina í sér,„ “ „Já, víndrykkjan leiðir margan góðan mann til efnalegs, andlegs og líkamlegs dauða. Það er staðreynd, sem jafn vitur maður og Einar Benediktsson gerði sér ljóst.„ “ Þessu bætir skólastjóri við og leggur áherzlu á orðin. Svo hefst greining. Erindið er rakið sundur í setningar, aðalsetningar og aukasetningar og þær í liði, frumlag, andlag, umsögn, sagnfylling, og kannske finnst þar líka viðurlag, umsagnarígildi og sagnauki eða hvað það nú heitir, þetta torf. 
Þá eru það beygingar. „Sveinbjörn, gerðu svo vel að beygja fyrir mig orðið ''brúður'' í öllum föllum.“ 
Beygingin í eintölu kemur í smágusum út úr Simba og rétt þó. Þá er það fleirtalan. Þar stendur í honum. Hann leggur heilann í bleyti, en árangurslaust. „Af hverju skyldi brúður eiga að vera ríkust, Sveinbjörn minn?“ spyr kennarinn í blíðasta rómi. „Peningum,“ gellur Páll við. Allir skellihlæja. En nú man Simbi það: „af ást“, segir hann, „orðið brúður beygist eins og ást í fleirtölu,“ og hnúturinn er leystur. — Tíminn er á enda og Óskar hringir út. 
Langa hléið hefst. 
Út eigum við að fara og verðum að fara. Hvert skal halda? Sumir fara heim og fá sér eitthvað í svanginn, aðrir heimsækja hina vinsælu, ágætu Siggu og kaupa sér volg vínarbrauð, eða franskar vöflur hjá Magnúsi. 
Eftir 25 mínútur hefst kennsla á ný. Það er dönskutími. Við erum setzt, þegar kennarinn kemur inn, lítill og léttur í spori, með stór spyrjandi augu, brún eins og fötin hans. Við stöndum upp og heilsum. Síðan hefst kennslustundin. Kennarinn er með dönsku stílana okkar undir hendinni. Umsjónarmaðurinn útbýtir þeim og við teljum villurnar. En það litaskrúð, — sambland af bláum og rauðum strikum. Kennarinn er alveg í öngum sínum yfir öllum enskuslettunum: hot fyrir varm og Garden fyrir Have o. s. frv. Þá hefjast endursagnir. Nonni spyr, hvort ekki megi hegna þessum miskunnarlausu mönnum, sem lögðu endursagnirnar á okkur. Þá segir Palli ósköp mannalegur: „Látum guð um það.“ 
Einar rekur úr okkur garnirnar. S. er tekinn upp. Það kemur mikið fát á hann, þegar Einar segir honum að fara með endursögnina. Samt byrjar hann. Setningarnar koma eins og rokur út úr honum og hlé á milli, en allt endar vel að lokum. Þá kemur að Nínu. Hún snýr upp á vettlinginn sinn í gríð og ergi, meðan á athöfnninni stendur og hefur sig út úr því bærilega, enda dönsk í aðra ætt. 
Óskar hringjari aftrar því, að fleiri lendi í prísundinni að þessu sinni, því að hann hringir út. Þá tekur við 5 mínútna hlé. Við þjótum út með handboltann og „rífumst“ um hann um stund. Eftir góðan sprett er hringt inn. Þá tekur enskan við. Hana kennir séra Kolbeins okkur. Brátt erum við öll setzt. Nú sjáum við, hvar prestur kemur á „fullri ferð“ upp eftir götunni. Hann kemur beint inn og segir okkur að setjast, áður en sitjandinn hefur lyfzt úr sætinu. 
„Óvenjulega seinn í þetta sinn,“ hugsum við. Strax hefst kennslan. Prestur hefur hátt, svo að okknr finnst nóg um, en það leynir sér ekki, að hann er mikill tungumálagarpur. 
Enskan streymir af tungu hans. Þegar við höfum lesið og þýtt, lætur hann okkur segja enskar setningar. Hans uppáhaldssetningar eru: Hann kyssti stúlkuna sína og hún fer á mis við kossinn. Klukkan er 12. Tíminn er á enda. Matarhlé í eina klukkustund. 
Í dag er mánudagur 
Eftir hádegi er kennsla í handavinnu. Þá er alltaf glatt og kátt á hjalla og er þá margt spjallað, t. d. um tízkuna, síðustu bíómyndir, strákana, pilsið á þessari og blússuna á hinni o. s. frv. 
Ungfrú Kolbeins hastar furðu lítið á okkur, því að flestar vinna um leið, þrátt fyrir allt masið. 
Allt í einu kveður mikið örvæntingaróp við í stofunni. Svo stendur sem sé á, að Lilla stendur á undirkjólnum, þegar Óskar kemur inn,til þess að hringja. Hún þýtur bak við reykháf, en við engjumst sundur og saman af hlátri yfir þessu broslega atviki og biðjum Óskar blessaðan að drepa á dyr næst, því að engin vill verða fyrir svona truflun aftur, og hann lofar því. 
Þannig lauk þessum degi í skólanum okkar og margar okkar beztu endurminningar eru þaðan runnar. 
::H. K. ög Á. 3. bekk og allar hinar.

'''Dáðir drýgðar'''

„Ætlið þið þá að byrja að grafa í dag, börn?“ spurði skólastjórinn, þegar hann kom inn í stofuna. Því var svarað með „kórjái“. „Þá skuluð þið fara heim og búa ykkur! við leggjum af stað frá skólanum klukkan hálf tíu.“ Piltar og stúlkur þustu út, allir vildu verða fyrstir. Klukkan hálf tíu var lagt af stað með rekur um öxl til skólagrunnsins og var mesti vígahugur í öllum hópnum. Þegar upp eftir kom, kom það í ljós, að nokkrar rekur vantaði, en Valtýr Brandsson og fleiri góðhjartaðir náungar þarna í nágrenninu líknuðu sig yfir þennan framgjarna unglingahóp og lánuðu sínar rekur. 
Þá var tekið til að grafa. Frost hafði verið um nóttina og því nokkuð vont að komast niður úr klakanum, en þegar því var lokið, fór verkinu að miða ört áfram. En eina reku vantaði enn og það var reka handa sjálfum skólastjóranum, sem var alveg í öngum sínum yfir því að fá ekki að níðast á fósturjörðinni eins og hinir, en það var fljótt bætt úr því. 
Við fengum margar heimsóknir. Fyrst kom bæjarstjórinn. Hann hélt í fyrstu, að lítið gagn mundi vera að stúlkunum, en þar hafði hann rangt fyrir sér. Síðan kom sóknarpresturinn. Hann dáðist mjög að krafti okkar og dugnaði, en bað okkur blessuð að ofreyna okkur ekki, svo að við gætum ekki lært ensku endursögnina fyrir morgundaginn. 
Þá kom Óskar Jónsson, sem kann á allar vélar, allt frá músagildrum og kaffikönnum upp í jarðýtur og gufuvélar. Hann virtist líka kunna á rekur, því að hann greip þá, sem hendi var næst og fór að hjálpa til við gröftinn og hamaðist svo mjög, að þrjár rekur virtust vera á lofti í einu. 
Stúlkurnar kunnu ágætlega við sig í gallabuxunum og lögðu sig allar fram til að sýna strákunum, hvað þær væri duglegar. Strákarnir létu fljúga brandara, nýjustu fréttir og skammir hver um annan fyrir leti, en allt í mesta bróðerni. Þegar komið var að matartíma, fóru sumir að ympra á því, að þeir mundu hafa góða matarlyst, þegar heim kæmi og efa ég ekki, að svo hafi verið. 
Klukkan tólf var farið „í mat“ og varð að samkomulagi, að allir skyldu hittast upp við skóla og halda hópinn upp eftir. En vegna ákafans gleymdu drengirnir þessu, og fóru hver í sínu lagi strax, þegar þeir voru búnir að borða, svo að Þorsteinn varð að gjöra svo vel að fara einn með stúlkunum upp eftir. Þá var tekið til að hamast á nýjan leik. 
Stúlkunum þótti þetta ákaflega skemmtilegt og sögðu, að þetta væri alveg „brandari“, og næst færu þær í aðgerð. 
Þegar við vorum nýbyrjuð, komu barnaskólakennararnir til þess að heilsa upp á okkur. Þeir undruðust yfir afköstum okkar og fannst, að eiginlega ætti að kvikmynda þetta. En því var ekki hægt að koma við. En aftur á móti kom Kjartan ljósmyndari uppeftir til okkar og tók myndir af greftrinum og eins af okkur, meðan við drukkum kaffið. 
Klukkan hálf fjögur var haldið heim til þess að læra. 
Ég held, að aldrei hafi jafn glaðir verkamenn haldið heim eftir vel unnið dagsverk, því að þeir vissu, að þeir höfðu ekki einungis unnið bæjarfélaginu gagn heldur allri þjóðinni. 
::[[Páll Steingrímsson]] III. b.
::fréttaritari vinnufl. III. b.

Blik 1947/Um híbýli og háttu forfeðranna

2009-11-19T20:09:30Z

Saerun:

'''Um híbýli og hátlu forfeðranna'''

Um það leyti að Ísland byggðist hefir nærfelt allsstaðar á Norðurlöndum verið áþekk húsaskipun að laginu til. Það var ekki fyr en á seinustu öldum að hún verður hagfelld og smekkleg. Hér á landi tók hún minnstum framförum og var jafnvel fram að síðustu aldamótum víða á landi hér svipuð því, sem hún var um öll Norðurlönd fyrir um það bil þúsund árum. Má jafnvel segja, að enn fyrirfinnist híbýli, sem líkjast mjög húsagerð og kosti 11. og 12. aldarinnar. En óðum er þetta að hverfa. 
Fyrir um það bil 1000 árum voru húsin byggð eingöngu af viði víðast hvar á Norðurlöndum að Íslandi undanskildu, þannig, að bjálkar voru lagðir einu ofan á annan og mosa eða öðru þvílíku troðið í rifurnar milli þeirra. Þau voru svo bikuð utan og þiljuð að innan. Þakið var úr borðum og oft næfur utan á. 
Á Íslandi hafa þá flest íbúðarhús, sem sé skálarnir, verið með torf og grjótveggjum og torfþaktir sem sjá má af því, að þegar menn voru að vígaferlum um nætur, reyttu þeir gras af húsum, þegar þeir, sem erindum áttu að svara, voru í svefni. Þó var skáli Gunnars á Hlíðarenda „af viði einum og viðþaktur utan.“ 
Reykháfar (skorsteinar) þekktust þá ekki og eiginleg loft voru og mjög fágæt, þ. e. a. s. loft í öllu húsinu. Hinsvegar voru á sumum stöðum loft í nokkrum hluta skálans. Svo hefur t. d. verið Á Hlíðarenda, því „Gunnar svaf í lofti einu og Hallgerður og móðir hans.“ 
Á Bergþóruhvoli hefir ekki verið loft til íbúðar, heldur til geymslu, annars hefði þeim Flosa ekki gagnazt að bera eldinn inn í loft það, sem Kolur Þorsteinsson fyrstur varð var við og taldi mikilsverða uppgötvun. 
Herbergið var því venjulegast opið upp í ræfur, en á ræfrinu var op eða strápípur fyrir reykinn, sem tilbyrgja mátti með grind, sem á var þanin þunn himna. Í gluggum hússins voru samskonar grindur eða hlerar voru fyrir þeim. 
Beint undir strompinum á miðju gólfi var arinninn. Þar var eldurinn, annaðhvort á beru gólfinu eða á steinhlóðum. Væri húsið höll eða stór skáli, þá breiddi eldurinn sig út til beggja enda eftir lengd hússins og var þá kallaður „langeldur“. 
Á gólfinu stóð mjaðarkerið. Úr því var drykknum, öli eða mjöð, hellt á horn og því næst borinn gestunum. Hornin voru skorin rósum eða stöfum og oft gull eða silfur greypt í skurðina. Á þeim voru og stundum tveir fætur úr silfri, festir með spöng um þau mið, svo að þau gætu staðið. 
Veggir hússins voru tjaldaðir innan annaðhvort með vaðmálum, dýraskinnum eða útsaumuðum dúkum. Tjöldin voru laus, svo að þau mætti taka ofan. Útlit er fyrir, að svo mikið bil hafi stundum verið milli tjalds og veggjar, að maður gæti staðið þar. 
Við flest hátíðleg tækifæri var gólfið stráð hálmi eða — hér á landi — sefi og stör. 
Á nokkrum stöðum finnst þess getið, að menn hafi byggt sér eldaskála með útskornum myndum, sem sýndu, eða áttu að tákna einhvern merkan atburð viðkomandi húsbóndanum eða forfeðrum hans. 
Húsið var aflangur ferhyrningur, hliðarveggirnir oftast að norðan og sunnan en gaflarnir að austan og vestan. Á hliðunum voru gluggarnir, á göflunum dyrnar, aðrar fyrir karla, hinar fyrir konur. 
Að útidyr væri á báðum endinn hússins, hefir ekki verið almennt hér á landi. Hinsvegar finnst þess víða getið, að gengt skamms tíma hafa sézt á einstöku. Þegar komið var inn í stofuna sá maður beint fram undan sér eldinn og mjaðarkerið, en bekkina til beggja hliða, þá svokölluðu langbekki, sem voru langsum eftir húsinu. Sá bekkur, sem lá með suðurveggnum, var hinn æðri bekkur, en með norður veggnum var hinn óæðri. Hásæti var sitt á hvorum bekk. Það var nokkurskonar hægindastóll með háu baki og bar sjálft sætið hærra en önnur sæti á bekknum. Það var kallað öndvegi. Framantil á því voru tveir stólpar. Það voru öndvegissúlurnar og voru þær prýddar útskornum myndum, helzt goða-myndum. Öndvegissúlurnar voru álitnar nokkurskonar helgidómur. Þess vegna valdi Ingólfur sér bústað, sem öndvegissúlur hans, er hann hafði kastað útbyrðis í hafi , bar að landi, að sjálf goðin ákvæði bústað hans. 
Hásæti hafa helzt verið í húsum konunga, jarla og annara stórhöfðingja, en fárra óbreyttra bænda, þótt gildir væru. Svo mun það hafa verið hér á landi a. m. k. þegar fram á söguöldina leið. Því taldi Flosi það gjört til spotts við sig, þegar Hildigunnur lét gjöra honum hásæti og kastaði því undan sér. 
Bekkirnir voru klæddir voðum eða skinnum. 
Væri húsið stórt og ætlað til að rúma marga menn, voru lægri bekkir fyrir framan langbekkina, sem kallaðir voru forsæti. Það sést meðal annars í Njálu, að þeir voru lausir og mátti taka þá burt, þegar þeirra var ekki þörf, því að þegar Flosi heimsótti Ásgrím Elliðagrímsson, lét Ásgrímur setja forsæti með endilöngum bekkjunum um alla stofuna „. . . . og þeir sátu í forsætum, er ekki máttu uppi sitja á bekkjunum“. 
Hásætið á hinum æðra bekk eða æðsta sætið í húsinu, var sæti húsbóndans sjálfs, en sætið gagnvart því, þ. e. a. s. hásætið á hinum óæðri bekk, skipaði hinn göfugasti gestur húsbóndans. 
Hirðmenn eða heimamenn sátu á báðar hendur húsbóndanum á hinum æðri bekk, en föruneyti gestsins út frá honum á hinum óæðri bekk. Því nær dyrunum, sem sætið var, því minna þótti í það varið. Bak við sæti hvers manns hengu vopn hans og herklæði, þó einkum skjöldurinn, því sverðið skildu menn sjaldan við sig, jafnvel ekki í stórvinahóp, því að alltaf gat á skammri stundu skipazt veður í lofti og voru menn sjaldan óhultir. Því var bezt að vera við öllu búinn og hafa sverð sitt við hlið sér. 
Sessunautar voru oft í vináttu sín á milli og ræddu þar oftlega áhugamál sín. 
Þegar nú húsbóndinn og gesturinn sátu þannig gagnvart hvor öðrum, ræddust þeir við frá sætum sínum og ef húsbóndinn drakk minni gestsins eða gaf honum gjafir eða gjöf, rétti hann honum hornið eða gjöfina yfir langeldinn. Væri enginn göfugur gestur viðstaddur, skipaði öndvegi á óæðri bekk einhver göfugur hirðmaður eða og oftlega skáld. 
Seinna tóku húsin þeirri breytingu, að hásætið var flutt af langbekknum að öðrum gafli hússins en dyrnar voru á hinum. 
Þegar halda skyldi erfisdrykkju, settist sonur eða erfingi hins dána á forsæti fram undan hásætinu, þangað til honum var færður bikar, er hann átti að drekka um leið og hann gjörði einhverja drengilega heitstrengingu, þá stóð hann upp, tók bikarinn og drakk minni föður síns. Því næst settist hann í hásætið, sem faðir hans hafði setið í, og gekk með því að arfi eftir hann. 
Áður en menn bjuggu til sérstök hús til ýmislegra afnota, var höllin eða skálinn ekki einungis drykkjustofa heldur og einnig svefnherbergi, bæði fyrir gesti og heimamenn. Bak við langbekkina voru sem sé rekkjur, nokkuð áþekkar þeim, er til skamms tíma hafa sézt á einstöku sveitabæ. 
Af Egilsögu má ráða, að þeim var lokað að innan. Fyrir utan voru einnig lágir bekkir, sem tilreiða mátti rekkju á fyrir þá, er ekki voru í miklum metum hafðir. Í lokrekkjunum hvíldi húsbóndinn og hið heldra fólk, enda hefur það þótt tryggilegra, einkum ef menn áttu í deilum, eins og ráða má af Droplaugarsona-sögu, þar sem Helgi Ásbjarnarson átti tal við konu sína, þegar þau gengu úr rúmi fyrir Ketilbirni á Hrollaugsstöðum, enda sætti Grímur Droplaugarson þá færi við Helga. 
Þó konur væru að nokkru útaf fyrir sig, sátu þær ýmist á langbekkjum eða á sérstökum bekk. Annars átti kona eða dóttir hvers höfðingja herbergi út af fyrir sig — skemmur — og sátu þar löngum. Þangað var karlmönnum þó ekki meinað að koma, ef komur þeirra voru með siðsemi og kurteisi. Herbergi kvenna eru oftast nefnd skemmur. Þau tíðkuðust og hér á landi, en nefndust Dyngjur. 
„Hallgerður átti dyngju eina og sat þar oftlega.“ — Dyngjurnar voru ekki afhýsi í sjálfum skálanum, heldur hús útaf fyrir sig. 
Í Gísla sögu Súrssonar er sagt, að Dyngja þeirra Auðar og Ásgerðar var utan og sunnan undir eldhúsi. — Mikið meira mætti segja um háttu og hús forfeðra vorra, en hér verður að hætta að þessu sinni. — 
::A. A.

Blik 1947

2009-11-19T20:08:16Z

Saerun: /* Blik 1947. Ársrit */