Blik 1963/Saga séra Brynjólfs Jónssonar, V. - Breytingaskrá

Viglundur á 14. mars 2015 kl. 21:01

2015-03-14T21:01:29Z

Viglundur á 29. desember 2014 kl. 14:40

2014-12-29T14:40:37Z

Sýna breytingar

Viglundur á 30. nóvember 2013 kl. 17:25

2013-11-30T17:25:26Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 30. nóvember 2013 kl. 17:25
Lína 80:		Lína 80:
	Úr þessari Ameríkuför varð þó aldrei það árið sökum þess, að farkosturinn kom ekki til landsins. Hver ástæðan var, er mér ekki kunnugt. En trúboð Lofts Jónssonar og félaga dró dilk á eftir sér fyrir marga, þó að kunnust sé giftingarsaga [[Magnús Kristjánsson mormóni\|Magnúsar Kristjánssonar]]. Hann varð heitbundinn [[Þuríður Sigurðardóttir mormóni\|Þuríði Sigurðardóttur]], vinnukonu á [[Oddsstaðir\|Oddsstöðum]], eftir að hann hafði tekið mormónatrú. Þuríður var einnig mormónatrúar. Loftur Jónsson gifti þessa elskendur mormónskri giftingu. Það vissi prestur, að var ekki lögum samkvæmt. Hann kærði því yfir „hneykslanlegri sambúð“ Magnúsar og Þuríðar, sem bjuggu saman og samrekkjuðu í krafti hins mormónska hjónabands. Sýslumaður sendi síðan kæruna Bergi Thorberg amtmanni. Og amtmaður lét ekki lengi standa á „aðvörun“ sinni, sem hreppstjórarnir voru látnir birta hjónaleysunum. Hún var svohljóðandi:<br>		Úr þessari Ameríkuför varð þó aldrei það árið sökum þess, að farkosturinn kom ekki til landsins. Hver ástæðan var, er mér ekki kunnugt. En trúboð Lofts Jónssonar og félaga dró dilk á eftir sér fyrir marga, þó að kunnust sé giftingarsaga [[Magnús Kristjánsson mormóni\|Magnúsar Kristjánssonar]]. Hann varð heitbundinn [[Þuríður Sigurðardóttir mormóni\|Þuríði Sigurðardóttur]], vinnukonu á [[Oddsstaðir\|Oddsstöðum]], eftir að hann hafði tekið mormónatrú. Þuríður var einnig mormónatrúar. Loftur Jónsson gifti þessa elskendur mormónskri giftingu. Það vissi prestur, að var ekki lögum samkvæmt. Hann kærði því yfir „hneykslanlegri sambúð“ Magnúsar og Þuríðar, sem bjuggu saman og samrekkjuðu í krafti hins mormónska hjónabands. Sýslumaður sendi síðan kæruna Bergi Thorberg amtmanni. Og amtmaður lét ekki lengi standa á „aðvörun“ sinni, sem hreppstjórarnir voru látnir birta hjónaleysunum. Hún var svohljóðandi:<br>
	„Bergur Thorberg amtmaður í Suður- og Vesturamtinu kunngerir: að sýslumaðurinn í Vestmannaeyjasýslu hefur tilkynnt amtinu eftir skýrslu hlutaðeigandi sóknarprests, að húsmaður Magnús Kristjánsson og Þuríður Sigurðardóttir, sem ekki eru löglega gift, búi saman í hneykslanlegri sambúð, þá aðvarast hér með og áminnast ofangreindar persónur að slíta sambúð sinni innan viku frá birtingu þessa úrskurðar og mega síðan ekki vera til heimils á sama bæ. Ef þau þrátt fyrir þessa aðvörun amtsins slíta ekki sambúð sinni, mega þau búast við opinberri kæru til straffs eftir 90. gr. hinna íslenzku hegningarlaga.“ <br>		„Bergur Thorberg amtmaður í Suður- og Vesturamtinu kunngerir: að sýslumaðurinn í Vestmannaeyjasýslu hefur tilkynnt amtinu eftir skýrslu hlutaðeigandi sóknarprests, að húsmaður Magnús Kristjánsson og Þuríður Sigurðardóttir, sem ekki eru löglega gift, búi saman í hneykslanlegri sambúð, þá aðvarast hér með og áminnast ofangreindar persónur að slíta sambúð sinni innan viku frá birtingu þessa úrskurðar og mega síðan ekki vera til heimils á sama bæ. Ef þau þrátt fyrir þessa aðvörun amtsins slíta ekki sambúð sinni, mega þau búast við opinberri kæru til straffs eftir 90. gr. hinna íslenzku hegningarlaga.“ <br>
	Eftir að hreppstjórarnir höfðu birt Magnúsi „aðvörunina“, tók hann að hugsa mál sitt. Við Þuríði vildi hann ekki skilja, hvað sem það kostaði. Sá hann ekki annað ráð vænna, en að láta bæta lútherskri giftingu ofan á hina mormónsku. Hann fékk sér því svaramenn, [[Gísli Engilbertsson\|Gísla kaupm. ~~Engelbertsson~~]] og Þorstein lækni Jónsson. Síðan arkaði hann á fund séra Brynjólfs og beiddist hjónavígslunnar. Prestur svaraði því til, að hann brysti heimild til að gifta persónur, sem væru ekki lútherskrar trúar. Svo fór um sjóferð þá. Þannig skyldi knýja Magnús til að kasta trúnni eða missa Þuríði ella.<br>		Eftir að hreppstjórarnir höfðu birt Magnúsi „aðvörunina“, tók hann að hugsa mál sitt. Við Þuríði vildi hann ekki skilja, hvað sem það kostaði. Sá hann ekki annað ráð vænna, en að láta bæta lútherskri giftingu ofan á hina mormónsku. Hann fékk sér því svaramenn, [[Gísli Engilbertsson\|Gísla kaupm. Engilbertsson]] og Þorstein lækni Jónsson. Síðan arkaði hann á fund séra Brynjólfs og beiddist hjónavígslunnar. Prestur svaraði því til, að hann brysti heimild til að gifta persónur, sem væru ekki lútherskrar trúar. Svo fór um sjóferð þá. Þannig skyldi knýja Magnús til að kasta trúnni eða missa Þuríði ella.<br>
	Nú voru góð ráð dýr. Með brögðum fékk Magnús Kristjánsson nú leikið á hreppsnefnd og prest með vitund og hjálpsemi Þorsteins læknis, sem var hreppsnefndaroddviti og fann til með Magnúsi og Þuríði. Oddviti boðaði hreppsnefndarfund í Þinghúsinu. Þar samþykkti nefndin einum rómi áskorun til prests að gifta þau Magnús og Þuríði þegar í stað, „ella verði hann að bera afleiðingarnar, því að Þuríður missi vitið, verði hún skilin frá Magnúsi. ''Það sé þegar farið að sýna sig'',“ stóð þar. Þuríður var sem sé látin leika vitskerta konu, sem líkleg yrði til þess að verða tvöfaldur ómagi á fátækrasjóði hjá presti, ef hann léti ekki undan og pússaði þau saman, skötuhjúin. <br>		Nú voru góð ráð dýr. Með brögðum fékk Magnús Kristjánsson nú leikið á hreppsnefnd og prest með vitund og hjálpsemi Þorsteins læknis, sem var hreppsnefndaroddviti og fann til með Magnúsi og Þuríði. Oddviti boðaði hreppsnefndarfund í Þinghúsinu. Þar samþykkti nefndin einum rómi áskorun til prests að gifta þau Magnús og Þuríði þegar í stað, „ella verði hann að bera afleiðingarnar, því að Þuríður missi vitið, verði hún skilin frá Magnúsi. ''Það sé þegar farið að sýna sig'',“ stóð þar. Þuríður var sem sé látin leika vitskerta konu, sem líkleg yrði til þess að verða tvöfaldur ómagi á fátækrasjóði hjá presti, ef hann léti ekki undan og pússaði þau saman, skötuhjúin. <br>
	Með ráðum og dáð Þorsteins læknis fengu þau sambúðarleyfi yfirvaldsins og prests fyrst um sinn. <br>		Með ráðum og dáð Þorsteins læknis fengu þau sambúðarleyfi yfirvaldsins og prests fyrst um sinn. <br>

Viglundur á 30. nóvember 2013 kl. 15:01

2013-11-30T15:01:11Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 30. nóvember 2013 kl. 15:01
Lína 72:		Lína 72:

	Svo liðu 16 ár. <br>		Svo liðu 16 ár. <br>
	Í júlímánuði 1873 bar gesti að garði í Vestmannaeyjum. Þar var kominn Loftur Jónsson, fyrrum bóndi og smiður í Þórlaugargerði, og Magnús Bjarnason, mormóni, sem fyrr getur. Þeir bjuggust til að dveljast um tíma í Eyjum að þessu sinni. Loftur fékk inni í Stakkagerði hjá hjónunum [[Árni Diðriksson\|Árna Diðrikssyni]] og [[Ásdís Jónsdóttir\|Ásdísi Jónsdóttur]], en Árni var bróðir hins kunna mormóna [[Þórður Diðriksson\|Þórðar Diðrikssonar]], rithöfundar, og hefur Loftur Jónsson ef til vill notið þess í Eyjum að þessu sinni. Magnús Bjarnason fékk leigt húsnæði að [[Lönd]]um. <br>		Í júlímánuði 1873 bar gesti að garði í Vestmannaeyjum. Þar var kominn Loftur Jónsson, fyrrum bóndi og smiður í Þórlaugargerði, og Magnús Bjarnason, mormóni, sem fyrr getur. Þeir bjuggust til að dveljast um tíma í Eyjum að þessu sinni. Loftur fékk inni í Stakkagerði hjá hjónunum [[Árni Diðriksson\|Árna Diðrikssyni]] og [[Ásdís Jónsdóttir (Stakkagerði)\|Ásdísi Jónsdóttur]], en Árni var bróðir hins kunna mormóna [[Þórður Diðriksson\|Þórðar Diðrikssonar]], rithöfundar, og hefur Loftur Jónsson ef til vill notið þess í Eyjum að þessu sinni. Magnús Bjarnason fékk leigt húsnæði að [[Lönd]]um. <br>
	Nokkru eftir komu þessara gesta til Eyja, kom berlega í ljós, að þeir voru sendir frá Utah til þess að boða mönnum mormónska trú, þó að þeir í fyrstu vildu trauðlega við það kannast, eins og séra Brynjólfur orðar það í bréfi til sýslumanns dags. 25. okt. 1873. <br>		Nokkru eftir komu þessara gesta til Eyja, kom berlega í ljós, að þeir voru sendir frá Utah til þess að boða mönnum mormónska trú, þó að þeir í fyrstu vildu trauðlega við það kannast, eins og séra Brynjólfur orðar það í bréfi til sýslumanns dags. 25. okt. 1873. <br>
	Þessir trúboðar mormóna höguðu nú útbreiðslustarfi sínu nokkuð á aðra lund en áður fyrr. Þeir gáfu fólki mormónarit, er þeir höfðu með sér í allstórum upplögum. Síðan vöndu þeir komur sínar inn á heimili manna, sérstaklega þar sem þeir hugðu lítillar andstöðu von. Engar opinberar samkomur héldu þeir í byggðarlaginu. <br>		Þessir trúboðar mormóna höguðu nú útbreiðslustarfi sínu nokkuð á aðra lund en áður fyrr. Þeir gáfu fólki mormónarit, er þeir höfðu með sér í allstórum upplögum. Síðan vöndu þeir komur sínar inn á heimili manna, sérstaklega þar sem þeir hugðu lítillar andstöðu von. Engar opinberar samkomur héldu þeir í byggðarlaginu. <br>

Viglundur á 30. nóvember 2013 kl. 14:58

2013-11-30T14:58:37Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 30. nóvember 2013 kl. 14:58
Lína 115:		Lína 115:
	Nú ber heimildum illa saman um hina trúarlegu framtíð þeira hjóna Magnúsar og Þuríðar. <br>		Nú ber heimildum illa saman um hina trúarlegu framtíð þeira hjóna Magnúsar og Þuríðar. <br>
	Brynjólfur Jónsson frá Minna-Núpi, sem átti tal við Magnús Kristjánsson um aldamótin síðustu og er heimildarmaður að frásögninni um hjónavígsluna, fullyrðir eftir Magnúsi, að þau hjón hafi ávallt haldið fast við mormónatrú sína og haft helgisiðaathafnir sínar og -æfingar í kyrrþey, enda var enginn söfnuðurinn til að starfa í. Samt greiddi Magnús skyldugjöld sín til þjóðkirkjunnar tregðulaust. <br>		Brynjólfur Jónsson frá Minna-Núpi, sem átti tal við Magnús Kristjánsson um aldamótin síðustu og er heimildarmaður að frásögninni um hjónavígsluna, fullyrðir eftir Magnúsi, að þau hjón hafi ávallt haldið fast við mormónatrú sína og haft helgisiðaathafnir sínar og -æfingar í kyrrþey, enda var enginn söfnuðurinn til að starfa í. Samt greiddi Magnús skyldugjöld sín til þjóðkirkjunnar tregðulaust. <br>
	Í bréfi séra Brynjólfs til prófastsins í Odda dags. 4. jan. 1877, eða tæpum tveim árum áður en hjónin Magnús og Þuríður fluttu burt úr Eyjum, segir prestur orðrétt: Hjónin Magnús Kristjánsson og Þuríður Sigurðardóttir, er skömmu áður höfðu verið gefin saman í borgaralegt hjónaband, og hjónin [[Runólfur Runólfsson ~~mormóni~~\|Runólfur Runólfsson]] og [[Valgerður Níelsdóttir]], hafa yfirgefið mormónafélag og eftir ósk sinni opinberlega verið tekin inn í vort evangelisk-lútherska kirkjufélag.“ Í sama bréfi fullyrðir prestur, að 11 persónur í Vestmannaeyjum játi þá mormónska trú og eigi nokkur ungbörn, sem „hættan vofi yfir.“ <br>		Í bréfi séra Brynjólfs til prófastsins í Odda dags. 4. jan. 1877, eða tæpum tveim árum áður en hjónin Magnús og Þuríður fluttu burt úr Eyjum, segir prestur orðrétt: Hjónin Magnús Kristjánsson og Þuríður Sigurðardóttir, er skömmu áður höfðu verið gefin saman í borgaralegt hjónaband, og hjónin [[Runólfur Runólfsson (Stóra-Gerði)\|Runólfur Runólfsson]] og [[Valgerður Níelsdóttir]], hafa yfirgefið mormónafélag og eftir ósk sinni opinberlega verið tekin inn í vort evangelisk-lútherska kirkjufélag.“ Í sama bréfi fullyrðir prestur, að 11 persónur í Vestmannaeyjum játi þá mormónska trú og eigi nokkur ungbörn, sem „hættan vofi yfir.“ <br>
	Einn af þeim Eyjabúum, sem hafði náið samneyti við Loft mormóna Jónsson árið 1873 og grunaður var um mormónsku, var [[Guðmundur Ögmundsson]] í Borg eða Stakkagerði vestra (afi Litlabæjar bræðra). Hann bjó með [[Margrét Halldórsdóttir ~~í Borg~~\|Margréti ekkju Halldórsdóttur]]. Þau voru ekki gift. Þau áttu börn saman. Þessi hjú kærði séra Brynjólfur fyrir „hneykslanlega sambúð.“ Amtmaðurinn yfir Suður- og Vesturumdæmi Íslands lét mál þetta til sín taka og skrifaði sýslumanni Vestmannaeyja bréf dags. 24. nóv. 1873, þar sem hann skipar sýslumanni að áminna nefndar persónur um að slíta ,,hinum hneykslanlegu samvistum og skilja innan fjögurra vikna frá því að þessi áminning amtsins hefur þeim birt verið.“ Það er athyglisvert, að Guðmundur Ögmundsson fær þó fjögurra vikna frest til að skilja við Margréti en frestur Magnúsar Kristjánssonar —var aðeins ein vika. <br>		Einn af þeim Eyjabúum, sem hafði náið samneyti við Loft mormóna Jónsson árið 1873 og grunaður var um mormónsku, var [[Guðmundur Ögmundsson]] í Borg eða Stakkagerði vestra (afi Litlabæjar bræðra). Hann bjó með [[Margrét Halldórsdóttir (Oddsstöðum)\|Margréti ekkju Halldórsdóttur]]. Þau voru ekki gift. Þau áttu börn saman. Þessi hjú kærði séra Brynjólfur fyrir „hneykslanlega sambúð.“ Amtmaðurinn yfir Suður- og Vesturumdæmi Íslands lét mál þetta til sín taka og skrifaði sýslumanni Vestmannaeyja bréf dags. 24. nóv. 1873, þar sem hann skipar sýslumanni að áminna nefndar persónur um að slíta ,,hinum hneykslanlegu samvistum og skilja innan fjögurra vikna frá því að þessi áminning amtsins hefur þeim birt verið.“ Það er athyglisvert, að Guðmundur Ögmundsson fær þó fjögurra vikna frest til að skilja við Margréti en frestur Magnúsar Kristjánssonar —var aðeins ein vika. <br>
	Ef til vill hefur þetta valdboð amtmannsins verið lengi til Eyja. Ef til vill hefur líka sýslumanni fundizt nóg um afskiptasemina. Víst er það, að Guðmundur fékk að sofa óáreittur hjá Margréti sinni fram á vor 1874, því að hreppstjórarnir birtu honum ekki áminningu eða valdboð amtmanns fyrr en 7. apríl um vorið (1874). Þá hafði hann mánuð til stefnu. Endirinn varð sá, að þau gengu í heilagt hjónaband, og þá vígslu framkvæmdi séra Brynjólfur mótþróalaust, enda höfðu þau hvorugt játazt opinberlega mormónskri trú. <br>		Ef til vill hefur þetta valdboð amtmannsins verið lengi til Eyja. Ef til vill hefur líka sýslumanni fundizt nóg um afskiptasemina. Víst er það, að Guðmundur fékk að sofa óáreittur hjá Margréti sinni fram á vor 1874, því að hreppstjórarnir birtu honum ekki áminningu eða valdboð amtmanns fyrr en 7. apríl um vorið (1874). Þá hafði hann mánuð til stefnu. Endirinn varð sá, að þau gengu í heilagt hjónaband, og þá vígslu framkvæmdi séra Brynjólfur mótþróalaust, enda höfðu þau hvorugt játazt opinberlega mormónskri trú. <br>
	Hinum mikla ama séra Brynjólfs Jónssonar af trúboði og hvarf sóknarbarna hans frá Lútherstrú að „mormónskri villukenningu,“ eins og hann orðaði það, var síður en svo lokið við brottför trúboðanna Lofts Jónssonar og Magnúsar Bjarnasonar af landinu í maílok 1874. <br>		Hinum mikla ama séra Brynjólfs Jónssonar af trúboði og hvarf sóknarbarna hans frá Lútherstrú að „mormónskri villukenningu,“ eins og hann orðaði það, var síður en svo lokið við brottför trúboðanna Lofts Jónssonar og Magnúsar Bjarnasonar af landinu í maílok 1874. <br>

Viglundur á 24. október 2012 kl. 20:11

2012-10-24T20:11:46Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 24. október 2012 kl. 20:11
Lína 8:		Lína 8:


	~~<big><big><big>~~<big><big><center>Saga séra Brynjólfs Jónssonar</center>		<big><big><center>Saga séra Brynjólfs Jónssonar</center>
	<center>prests að Ofanleiti</center~~></big></big></big~~></big></big>		<center>prests að Ofanleiti</center></big></big>
	<center>(Fimmti hluti)</center>		<center>(Fimmti hluti)</center>


	~~<big>~~<big>'''Hin styrka stoð fátæklinga'''<br>		<big>'''Hin styrka stoð fátæklinga'''<br>
	'''og nauðleitarfólks</big>		'''og nauðleitarfólks</big>

Lína 52:		Lína 52:


	~~<big>~~<big>'''Séra Brynjólfur og mormónarnir.'''</big>		<big>'''Séra Brynjólfur og mormónarnir.'''</big>

	Fyrir miðja 19. öldina fóru tveir ungir menn, ættaðir úr Rangárvallasýslu, til Kaupmannahafnar til þess að læra þar iðn. Annar þeirra var búsettur í Vestmannaeyjum. Sá hét [[Þórarinn Hafliðason]] (Sjá kafla um hann í [[Blik 1960\|Bliki 1960]]). Þórarinn lagði stund á trésmíðanám. Í höfuðborginni kynntist hann sérstökum trúflokki, sem fest hafði rætur í Danmörku. Það voru mormónarnir. Hinn Íslendingurinn, sem hér kemur við sögu, hét [[Guðmundur Guðmundsson mormóni\|Guðmundur Guðmundsson]] og hafði um árabil stundað gullsmíðar í Höfn, fyrst nemandi og síðan sveinn í iðninni. Einnig hann tók mormónatrú í Höfn. <br>		Fyrir miðja 19. öldina fóru tveir ungir menn, ættaðir úr Rangárvallasýslu, til Kaupmannahafnar til þess að læra þar iðn. Annar þeirra var búsettur í Vestmannaeyjum. Sá hét [[Þórarinn Hafliðason]] (Sjá kafla um hann í [[Blik 1960\|Bliki 1960]]). Þórarinn lagði stund á trésmíðanám. Í höfuðborginni kynntist hann sérstökum trúflokki, sem fest hafði rætur í Danmörku. Það voru mormónarnir. Hinn Íslendingurinn, sem hér kemur við sögu, hét [[Guðmundur Guðmundsson mormóni\|Guðmundur Guðmundsson]] og hafði um árabil stundað gullsmíðar í Höfn, fyrst nemandi og síðan sveinn í iðninni. Einnig hann tók mormónatrú í Höfn. <br>

Viglundur á 3. september 2010 kl. 17:55

2010-09-03T17:55:16Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 3. september 2010 kl. 17:55
Lína 5:		Lína 5:


	=Saga séra Brynjólfs Jónssonar=		<center>[[Þorsteinn Þ. Víglundsson\|ÞORSTEINN Þ. VÍGLUNDSSON]]:</center>
	=prests að Ofanleiti=
	::(V. hluti)
	<br>		<big><big><big><big><big><center>Saga séra Brynjólfs Jónssonar</center>
	==Hin styrka stoð fátæklinga==		<center>prests að Ofanleiti</center></big></big></big></big></big>
	~~==og nauðleitarfólks==~~		<center>(Fimmti hluti)</center>
	<br>
	<big>Svo bauð Friðrik konungur VI. í 2. gr. reglugerðar um „Fátækra málefna lög og stjórn ... á ~~Íslandi~~,“ dags. 8. jan. 1834, að sóknarprestur hver skyldi stjórna fátækramálum í sókninni, og svo hreppstjórinn honum til aðstoðar. Væru þeir tveir, (eins og í Vestmannaeyjum) skyldu þeir báðir annast fátækramálin með presti. <br>
			<big><big>'''Hin styrka stoð fátæklinga'''<br>
			'''og nauðleitarfólks</big>

			Svo bauð Friðrik konungur VI. í 2. gr. reglugerðar um „Fátækra málefna lög og stjórn ... á Íslandi“, dags. 8. jan. 1834, að sóknarprestur hver skyldi stjórna fátækramálum í sókninni, og svo hreppstjórinn honum til aðstoðar. Væru þeir tveir, (eins og í Vestmannaeyjum) skyldu þeir báðir annast fátækramálin með presti. <br>
	Umhyggja séra Brynjólfs fyrir fátæklingum í Vestmannaeyjum var mikil, enda voru þeir margir, þar sem einokunarverzlunin hafði haft betri aðstöðu til hins efnahagslega kverkataks á almenningi en nokkurs staðar annars í landinu, ekki sízt sökum einangrunarinnar. Öll var þó stjórn fátækramálanna undir yfirstjórn og umsjá sýslumanns. <br>		Umhyggja séra Brynjólfs fyrir fátæklingum í Vestmannaeyjum var mikil, enda voru þeir margir, þar sem einokunarverzlunin hafði haft betri aðstöðu til hins efnahagslega kverkataks á almenningi en nokkurs staðar annars í landinu, ekki sízt sökum einangrunarinnar. Öll var þó stjórn fátækramálanna undir yfirstjórn og umsjá sýslumanns. <br>
	Fátækrasjóður gat öðlazt tekjur eftir 8 leiðum samkv. nefndri reglugerð. Ekki komu þær allar til greina í Vestmannaeyjum. Helztu tekjuliðir voru þessir: <br>		Fátækrasjóður gat öðlazt tekjur eftir 8 leiðum samkv. nefndri reglugerð. Ekki komu þær allar til greina í Vestmannaeyjum. Helztu tekjuliðir voru þessir: <br>
Lína 47:		Lína 51:
	Bréfið vitnar um fyrirhyggju prestsins og vakandi hug um skyldustörfin. Hreppstjórarnir eru þeir Þorsteinn Jónsson, bóndi í Nýjabæ, og [[Lárus Jónsson]], bóndi á Búastöðum.</big>		Bréfið vitnar um fyrirhyggju prestsins og vakandi hug um skyldustörfin. Hreppstjórarnir eru þeir Þorsteinn Jónsson, bóndi í Nýjabæ, og [[Lárus Jónsson]], bóndi á Búastöðum.</big>

	==Séra Brynjólfur og mormónarnir.==
	<br>		<big><big>'''Séra Brynjólfur og mormónarnir.'''</big>
	~~<big>~~Fyrir miðja 19. öldina fóru tveir ungir menn, ættaðir úr Rangárvallasýslu, til Kaupmannahafnar til þess að læra þar iðn. Annar þeirra var búsettur í Vestmannaeyjum. Sá hét [[Þórarinn Hafliðason]] (Sjá kafla um hann í [[Blik 1960\|Bliki 1960]]). Þórarinn lagði stund á trésmíðanám. Í höfuðborginni kynntist hann sérstökum trúflokki, sem fest hafði rætur í Danmörku. Það voru mormónarnir. Hinn Íslendingurinn, sem hér kemur við sögu, hét [[Guðmundur Guðmundsson mormóni\|Guðmundur Guðmundsson]] og hafði um árabil stundað gullsmíðar í Höfn, fyrst nemandi og síðan sveinn í iðninni. Einnig hann tók mormónatrú í Höfn. <br>
			Fyrir miðja 19. öldina fóru tveir ungir menn, ættaðir úr Rangárvallasýslu, til Kaupmannahafnar til þess að læra þar iðn. Annar þeirra var búsettur í Vestmannaeyjum. Sá hét [[Þórarinn Hafliðason]] (Sjá kafla um hann í [[Blik 1960\|Bliki 1960]]). Þórarinn lagði stund á trésmíðanám. Í höfuðborginni kynntist hann sérstökum trúflokki, sem fest hafði rætur í Danmörku. Það voru mormónarnir. Hinn Íslendingurinn, sem hér kemur við sögu, hét [[Guðmundur Guðmundsson mormóni\|Guðmundur Guðmundsson]] og hafði um árabil stundað gullsmíðar í Höfn, fyrst nemandi og síðan sveinn í iðninni. Einnig hann tók mormónatrú í Höfn. <br>
	Báðir þessir menn komu heim til ættlandisins upp úr miðri öldinni og settust að í Vestmannaeyjum, Þórarinn í [[Sjólyst]], en Guðmundur í [[Þorlaugargerði\|Þórlaugargerði]]. Eftir komu sína til Eyja tóku þessir menn að boða mormónatrú þar, svo að fara fór um sóknarprestinn séra Jón Austmann, sem hafði þá í alla staði erfiða aðstöðu til að vernda söfnuð sinn fyrir vágesti þessum, svo heilsulaus sem hann var orðinn, þungfær, sjóndapur og ellihrumur. En sýslumaður og nokkrir mektarbændur í Eyjum stóðu fast í ístaðinu með presti, hvattir til öflugrar andstöðu í bréfum frá prófastinum í Odda og stiptyfirvöldunum, þótt þeim væri vandi á höndum, þar sem trúarbragðafrelsi var viðurkennt í landinu. Til styrktar allri þessari mormónaandstöðu sendu svo stiptyfirvöldin séra Jóni Austmann aðstoðarprestinn séra Brynjólf Jónsson, þá nývígðan að Reynisstaðarklaustri í Skagafirði. <br>		Báðir þessir menn komu heim til ættlandisins upp úr miðri öldinni og settust að í Vestmannaeyjum, Þórarinn í [[Sjólyst]], en Guðmundur í [[Þorlaugargerði\|Þórlaugargerði]]. Eftir komu sína til Eyja tóku þessir menn að boða mormónatrú þar, svo að fara fór um sóknarprestinn séra Jón Austmann, sem hafði þá í alla staði erfiða aðstöðu til að vernda söfnuð sinn fyrir vágesti þessum, svo heilsulaus sem hann var orðinn, þungfær, sjóndapur og ellihrumur. En sýslumaður og nokkrir mektarbændur í Eyjum stóðu fast í ístaðinu með presti, hvattir til öflugrar andstöðu í bréfum frá prófastinum í Odda og stiptyfirvöldunum, þótt þeim væri vandi á höndum, þar sem trúarbragðafrelsi var viðurkennt í landinu. Til styrktar allri þessari mormónaandstöðu sendu svo stiptyfirvöldin séra Jóni Austmann aðstoðarprestinn séra Brynjólf Jónsson, þá nývígðan að Reynisstaðarklaustri í Skagafirði. <br>
	Sama ár sem séra Brynjólfur fluttist til Eyja, drukknaði Þórarinn Hafliðason mormóni, sem fyrstur Íslendinga hafði fengið einskonar veitingarbréf til að vera mormónaprestur á Íslandi, boða trúna, skíra, taka fólk til altaris og boða fyrirgefningu syndanna í Jesúnafni öllum þeim, sem játuðust mormónskri trú og létu skírast. <br>		Sama ár sem séra Brynjólfur fluttist til Eyja, drukknaði Þórarinn Hafliðason mormóni, sem fyrstur Íslendinga hafði fengið einskonar veitingarbréf til að vera mormónaprestur á Íslandi, boða trúna, skíra, taka fólk til altaris og boða fyrirgefningu syndanna í Jesúnafni öllum þeim, sem játuðust mormónskri trú og létu skírast. <br>
Lína 99:		Lína 104:
	''Þetta þinghús var rifið til grunna 1904 og á stæði þess byggt þinghús og barnaskóli undir einu þaki (sjá bls. 126). <br>		''Þetta þinghús var rifið til grunna 1904 og á stæði þess byggt þinghús og barnaskóli undir einu þaki (sjá bls. 126). <br>
	''[[Engilbert Gíslason]] gerði myndina.		''[[Engilbert Gíslason]] gerði myndina.




Lína 130:		Lína 137:
	Í reyndinni varð Gísla Einarssyni ekki meira ágengt í Eyjum en það, að hann endurskírði þrjár „kvensur“ ógiftar, og höfðu tvær af þeim „saurgað sinn mormónska kyrtil með barneign,“ eins og það er orðað í gildri heimild. Hin fjórða var ekki skírð áður mormónskri skírn. Þrjár konur í Eyjum höfðu verið yfirlýstar mormónatrúar frá því Loftur Jónsson boðaði trúna 1873. Þær ásamt hinum 4 voru meginsöfnuður Gísla Einarssonar, meðan hann dvaldist í sókninni. Þó hélt hann opinberar samkomur næstum hvern sunnudag allt haustið 1882 og lengur þó. <br>		Í reyndinni varð Gísla Einarssyni ekki meira ágengt í Eyjum en það, að hann endurskírði þrjár „kvensur“ ógiftar, og höfðu tvær af þeim „saurgað sinn mormónska kyrtil með barneign,“ eins og það er orðað í gildri heimild. Hin fjórða var ekki skírð áður mormónskri skírn. Þrjár konur í Eyjum höfðu verið yfirlýstar mormónatrúar frá því Loftur Jónsson boðaði trúna 1873. Þær ásamt hinum 4 voru meginsöfnuður Gísla Einarssonar, meðan hann dvaldist í sókninni. Þó hélt hann opinberar samkomur næstum hvern sunnudag allt haustið 1882 og lengur þó. <br>

	[[Blik 1963/Saga séra Brynjólfs Jónssonar, VI.\|VI.]]		[[Blik 1963/Saga séra Brynjólfs Jónssonar, VI.\|VI. hluti]]

	[[Blik 1963/Saga séra Brynjólfs Jónssonar, IV.\|Til baka]]		[[Blik 1963/Saga séra Brynjólfs Jónssonar, IV.\|Til baka]]

	{{Blik}}		{{Blik}}

Viglundur: Verndaði „Blik 1963/Saga séra Brynjólfs Jónssonar, V.“ [edit=sysop:move=sysop]

2010-04-04T22:16:20Z

Verndaði „Blik 1963/Saga séra Brynjólfs Jónssonar, V.“ [edit=sysop:move=sysop]

←Fyrri útgáfa

Útgáfa síðunnar 4. apríl 2010 kl. 22:16

Viglundur: Ný síða: Efnisyfirlit 1963 =Saga séra Brynjólfs Jónssonar= =prests að Ofanleiti= ::(V. hluti)
==Hin styrka stoð fátæklinga== ==og nauðleitarfólks==
Svo ...

2010-04-03T23:01:24Z

Ný síða: Efnisyfirlit 1963 =Saga séra Brynjólfs Jónssonar= =prests að Ofanleiti= ::(V. hluti) <br> ==Hin styrka stoð fátæklinga== ==og nauðleitarfólks== <br> <big>Svo ...