Blik 1978/„Í hneykslanlegri sambúð“, II. hluti - Breytingaskrá

Viglundur á 6. janúar 2018 kl. 17:15

2018-01-06T17:15:47Z

Viglundur á 22. febrúar 2017 kl. 12:55

2017-02-22T12:55:59Z

Sýna breytingar

Viglundur á 12. október 2010 kl. 20:05

2010-10-12T20:05:56Z

Sýna breytingar

Viglundur á 19. maí 2010 kl. 21:30

2010-05-19T21:30:26Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 19. maí 2010 kl. 21:30
Lína 85:		Lína 85:
	Afkomendur Ástgeirs Guðmundssonar hafa verið kunnir Eyjabúar til skamms tíma, sumir smiðir góðir og ýmislegt fleira til listar lagt.		Afkomendur Ástgeirs Guðmundssonar hafa verið kunnir Eyjabúar til skamms tíma, sumir smiðir góðir og ýmislegt fleira til listar lagt.

			[[Blik 1978/„Í hneykslanlegri sambúð“\|Til baka]]

	[[~~Blik~~ 1978~~/„Í hneykslanlegri sambúð“~~\|~~Til baka~~]]		[[Mynd: 1978 b 60.jpg\|ctr\|500px]]

			''Þjóðhátíð Vestmannaeyja í Herjólfsdal.<br>
			''Líklega er þessi mynd tekin sumarið 1906. Eyjabúar höfðu þá ekki breytt tjörninni í dalnum. Hún sést á myndinni eins og hún var að öllum líkindum frá landnámstíð. Mynd þessa sendi Byggðarsafni Vestmannaeyja frú Kristbjörg Vilhjálmsson, yfirkennari í Kaupmannahöfn. Hún er dóttir Ólafs heitins Sigurðssonar, skipstjóra, frá Vanangri í Eyjum. Tómthús það stóð þar sem Sæberg stóð síðar, þ.e. að Urðavegi 9. - Fr. Þórey J. Sigurjónsdóttir prests Árnasonar að Ofanleiti færði okkur myndina frá gefanda. Hún er barnalæknir í Reykjavík.

	{{Blik}}		{{Blik}}

Viglundur á 19. maí 2010 kl. 20:17

2010-05-19T20:17:54Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 19. maí 2010 kl. 20:17
Lína 53:		Lína 53:
	:L.J. er Lárus Jónsson, bóndi, bátasmiður og hreppstjóri á [[Búastaðir\|Búastöðum]].“		:L.J. er Lárus Jónsson, bóndi, bátasmiður og hreppstjóri á [[Búastaðir\|Búastöðum]].“

	[[Mynd: ~~Borg á Stakkagerðistúni~~.jpg\|~~thumb\|left~~\|600px\|''Borg á Stakkagerðistúni sést til vinstri á myndinni.''<br>
			[[Mynd: 1978 b 53.jpg\|ctr\|600px]]

			''Borg á Stakkagerðistúni sést til vinstri á myndinni.''<br>
	''Frá vinstri: Smiðja, baðstofa, hjallur.''<br>		''Frá vinstri: Smiðja, baðstofa, hjallur.''<br>
	''Íbúðarhúsið á Eystra Stakkagerði sést til hægri á myndinni. (Sjá [[Blik 1958]], bls. 108-120).'']]		''Íbúðarhúsið á Eystra Stakkagerði sést til hægri á myndinni. (Sjá [[Blik 1958]], bls. 108-120).'']]

Viglundur á 16. desember 2009 kl. 18:03

2009-12-16T18:03:46Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 16. desember 2009 kl. 18:03
Lína 52:		Lína 52:
	:Þ.J. er Þorsteinn Jónsson, bóndi, hreppstjóri og alþingismaður í[[Nýibær\|Nýjabæ]].<br>		:Þ.J. er Þorsteinn Jónsson, bóndi, hreppstjóri og alþingismaður í[[Nýibær\|Nýjabæ]].<br>
	:L.J. er Lárus Jónsson, bóndi, bátasmiður og hreppstjóri á [[Búastaðir\|Búastöðum]].“		:L.J. er Lárus Jónsson, bóndi, bátasmiður og hreppstjóri á [[Búastaðir\|Búastöðum]].“

			[[Mynd: Borg á Stakkagerðistúni.jpg\|thumb\|left\|600px\|''Borg á Stakkagerðistúni sést til vinstri á myndinni.''<br>
			''Frá vinstri: Smiðja, baðstofa, hjallur.''<br>
			''Íbúðarhúsið á Eystra Stakkagerði sést til hægri á myndinni. (Sjá [[Blik 1958]], bls. 108-120).'']]


	Þegar hjónaleysunum á Vestra-Stakkagerði hafði borizt þessi orðsending frá sjálfum amtmanni Suður- og Vesturamtsins, var þeim vissulega vandi á höndum. Vissulega var þeim ekki til setu boðið. Tugthússvist beið þeirra í steinhúsinu mikla í Reykjavík. Nú urðu þau, þegar að gera það upp við sig, hvort þau vildu skilja samvistir þá þegar eða láta gifta sig hið bráðasta.<br>		Þegar hjónaleysunum á Vestra-Stakkagerði hafði borizt þessi orðsending frá sjálfum amtmanni Suður- og Vesturamtsins, var þeim vissulega vandi á höndum. Vissulega var þeim ekki til setu boðið. Tugthússvist beið þeirra í steinhúsinu mikla í Reykjavík. Nú urðu þau, þegar að gera það upp við sig, hvort þau vildu skilja samvistir þá þegar eða láta gifta sig hið bráðasta.<br>

Viglundur á 16. desember 2009 kl. 17:47

2009-12-16T17:47:16Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 16. desember 2009 kl. 17:47
Lína 1:		Lína 1:
	~~==Þorsteinn Þ. Víglundsson==~~		[[Blik 1978\|Efnisyfirlit 1978]]


	~~(framhald)~~


			==„Í hneykslanlegri sambúð“, II. hluti==
			<br>
	[[Guðmundur Ögmundsson\|Guðmundur]] bóndasonur frá Auraseli dvaldist á ýmsum heimilum í Vestmannaeyjum. Hann var eftirsóttur starfsmaður og gat valið úr dvalarstöðum, ekki sízt sökum þess hve hann var mikill smiður og lundléttur atorkumaður til allra starfa. Hann var t.d. vinnumaður hjá prestshjónunum að [[Ofanleiti]], séra [[Brynjólfur Jónsson\|Brynjólfi Jónssyni]] og maddömu [[Ragnheiður Jónsdóttir prestfrú\|Ragnheiði Jónsdóttur]], á árunum 1863-1865. Þá var hann einnig vinnumaður hjá sýslumannshjónunum í [[Nöjsomhed]], honum [[Bjarni Einar Magnússon\|Bjarna E. Magnússyni]] sýslumanni og frú [[Solveig Hildur Thorarensen\|Solveigu Hildi Thorarensen]].<br>		[[Guðmundur Ögmundsson\|Guðmundur]] bóndasonur frá Auraseli dvaldist á ýmsum heimilum í Vestmannaeyjum. Hann var eftirsóttur starfsmaður og gat valið úr dvalarstöðum, ekki sízt sökum þess hve hann var mikill smiður og lundléttur atorkumaður til allra starfa. Hann var t.d. vinnumaður hjá prestshjónunum að [[Ofanleiti]], séra [[Brynjólfur Jónsson\|Brynjólfi Jónssyni]] og maddömu [[Ragnheiður Jónsdóttir prestfrú\|Ragnheiði Jónsdóttur]], á árunum 1863-1865. Þá var hann einnig vinnumaður hjá sýslumannshjónunum í [[Nöjsomhed]], honum [[Bjarni Einar Magnússon\|Bjarna E. Magnússyni]] sýslumanni og frú [[Solveig Hildur Thorarensen\|Solveigu Hildi Thorarensen]].<br>
	Fátt var um „vinnukvennaböll“ eða „vinnumannasamkundur“ í Vestmannaeyjum á þessum árum. Helzt sást fólk við kirkjugöngur. Og svo nálgaðist það hvort annað, þegar það gríndi í auglýsingar hreppsyfirvaldanna og einokunarkaupmannsins á kirkjuhurðinni. Í kirkjunni sjálfri var fólkið hins vegar greint sundur til hægri og vinstri eftir kynjum.<br>		Fátt var um „vinnukvennaböll“ eða „vinnumannasamkundur“ í Vestmannaeyjum á þessum árum. Helzt sást fólk við kirkjugöngur. Og svo nálgaðist það hvort annað, þegar það gríndi í auglýsingar hreppsyfirvaldanna og einokunarkaupmannsins á kirkjuhurðinni. Í kirkjunni sjálfri var fólkið hins vegar greint sundur til hægri og vinstri eftir kynjum.<br>
Lína 22:		Lína 23:
	Og hér birti ég svo orðrétt svar amtmannsins yfir Suður- og Vesturamti Íslands varðandi hið hneykslanlega samlíf þeirra Margrétar og Guðmundar.		Og hér birti ég svo orðrétt svar amtmannsins yfir Suður- og Vesturamti Íslands varðandi hið hneykslanlega samlíf þeirra Margrétar og Guðmundar.

	''Bergur Thorberg'', amtmaður yfir Suðurumdæmi og Vesturumdæmi Íslands, riddari Dannebrogsorðunnar, kunngerir: að þar eð sýslumaðurinn í Vestmannaeyjum hefur tilkynnt amtinu, að hlutaðeigandi sóknarprestur hafi skýrt sér frá, að ógiftur maður, [[Guðmundur Ögmundsson]], og ekkjan [[Margrét Halldórsdóttir]] í [[Stakkagerði]], lifi saman í hneykslanlegri sambúð, þá áminnist nefndar persónur hér með um að slíta þessari sambúð og skilja innan fjögurra vikna frá því er þessi áminning amtsins hefur þeim birt verið, og gefst þeim jafnframt til kynna, að framhald hneykslanlegrar sambúðar, eftir að þau hafa fengið þessa áminningu yfirvaldsins, varðar straffi eftir 179. gr. hinna almennu hegningarlaga.		:''Bergur Thorberg'', amtmaður yfir Suðurumdæmi og Vesturumdæmi Íslands, riddari Dannebrogsorðunnar, kunngerir: að þar eð sýslumaðurinn í Vestmannaeyjum hefur tilkynnt amtinu, að hlutaðeigandi sóknarprestur hafi skýrt sér frá, að ógiftur maður, [[Guðmundur Ögmundsson]], og ekkjan [[Margrét Halldórsdóttir]] í [[Stakkagerði]], lifi saman í hneykslanlegri sambúð, þá áminnist nefndar persónur hér með um að slíta þessari sambúð og skilja innan fjögurra vikna frá því er þessi áminning amtsins hefur þeim birt verið, og gefst þeim jafnframt til kynna, að framhald hneykslanlegrar sambúðar, eftir að þau hafa fengið þessa áminningu yfirvaldsins, varðar straffi eftir 179. gr. hinna almennu hegningarlaga.

	Reykjavík, 24. nóvember 1873<br>		:::Reykjavík, 24. nóvember 1873<br>
	Til staðfestu nafn mitt og innsigli Suðuramtsins.<br>		::Til staðfestu nafn mitt og innsigli Suðuramtsins.<br>
	Bergur Thorberg<br>		::Bergur Thorberg<br>
	(Innsigli Suðuramts Íslands)		:(Innsigli Suðuramts Íslands)

	Aagaard sýslumanni barst þetta bréf frá amtmanni ekki fyrr en í apríl 1874. Í desembermánuði fyrra árs var það sent austur í Landeyjar til þess að það yrði sent þaðan til Vestmannaeyja, þegar ferð félli þangað út frá söndum Suðurstrandarinnar. Og það gerðist sem sé á vertíð árið eftir að bréfið var ársett og skrifað.<br>		Aagaard sýslumanni barst þetta bréf frá amtmanni ekki fyrr en í apríl 1874. Í desembermánuði fyrra árs var það sent austur í Landeyjar til þess að það yrði sent þaðan til Vestmannaeyja, þegar ferð félli þangað út frá söndum Suðurstrandarinnar. Og það gerðist sem sé á vertíð árið eftir að bréfið var ársett og skrifað.<br>
Lína 34:		Lína 35:

	----		----
	(Neðanmáls)		<small>(Neðanmáls)
	Hin 179. grein almennra hegningarlaga hljóðaði svo:		Hin 179. grein almennra hegningarlaga hljóðaði svo:<br>
			„Ef karlmaður og kvenmaður halda áfram hneykslanlegri sambúð, þó að yfirvöldin hafi áminnt þau að skilja, skulu þau sæta fangelsi.“</small>
	„Ef karlmaður og kvenmaður halda áfram hneykslanlegri sambúð, þó að yfirvöldin hafi áminnt þau að skilja, skulu þau sæta fangelsi.“

	----		----
Lína 43:		Lína 43:
	Þegar hreppstjórarnir höfðu innt þetta skyldustarf af hendi, lögðu þeir leið sína austur að [[Nýibær\|Nýjabæ]] til þess að leggja síðustu hönd á athöfnina. Þarna færði [[Kristín Einarsdóttir (Nýjabæ)\|Kristín húsfreyja Einarsdóttir]], kona [[Þorsteinn Jónsson (þingmaður)\|Þorsteins Jónssonar]], bónda, hreppstjóra og alþingismanns, þeim kaffi og kökur, sem þeir gæddu sér á á meðan þeir sömdu og skrifuðu tilkynningu til sýslumannsins um það, að þeir hefðu innt þetta ábyrgðarmikla skyldustarf af hendi, — fært hjónaleysunum í Vestra-Stakkagerði áminningu sjálfs amtmannsins yfir Suður- og Vesturlandi hinnar dönsku nýlendu. Og svo færðu þeir sýslumanni þetta plagg:		Þegar hreppstjórarnir höfðu innt þetta skyldustarf af hendi, lögðu þeir leið sína austur að [[Nýibær\|Nýjabæ]] til þess að leggja síðustu hönd á athöfnina. Þarna færði [[Kristín Einarsdóttir (Nýjabæ)\|Kristín húsfreyja Einarsdóttir]], kona [[Þorsteinn Jónsson (þingmaður)\|Þorsteins Jónssonar]], bónda, hreppstjóra og alþingismanns, þeim kaffi og kökur, sem þeir gæddu sér á á meðan þeir sömdu og skrifuðu tilkynningu til sýslumannsins um það, að þeir hefðu innt þetta ábyrgðarmikla skyldustarf af hendi, — fært hjónaleysunum í Vestra-Stakkagerði áminningu sjálfs amtmannsins yfir Suður- og Vesturlandi hinnar dönsku nýlendu. Og svo færðu þeir sýslumanni þetta plagg:

	''„Áminning'' til Guðmundar Ögmundssonar og Margrétar Halldórsdóttur um að skilja.		:''„Áminning'' til Guðmundar Ögmundssonar og Margrétar Halldórsdóttur um að skilja.<br>
			:Árið 1874, þriðjudaginn 7. apríl höfum við undirritaðir eiðsvarnir stefnuvottar í Vestmannaeyjahreppi birt og upplesið hinsvegar skrifaða áminningu fyrir Guðmundi Ögmundssyni og Margréti Halldórsdóttur á heimili þeirra, hvað við hér með vitnum í krafti áður unnins eiðs með okkar nöfnum og innsiglum.
	Árið 1874, þriðjudaginn 7. apríl höfum við undirritaðir eiðsvarnir stefnuvottar í Vestmannaeyjahreppi birt og upplesið hinsvegar skrifaða áminningu fyrir Guðmundi Ögmundssyni og Margréti Halldórsdóttur á heimili þeirra, hvað við hér með vitnum í krafti áður unnins eiðs með okkar nöfnum og innsiglum.

	[[Þorsteinn Jónsson (þingmaður)\|Þ. Jónsson]]<br>		:[[Þorsteinn Jónsson (þingmaður)\|Þ. Jónsson]]<br>
	(Innsigli: Þ.J.)<br>		:(Innsigli: Þ.J.)<br>
	[[Lárus Jónsson\|L. Jónsson]]<br>		:[[Lárus Jónsson\|L. Jónsson]]<br>
	(Innsigli: L.J.)“<br>		:(Innsigli: L.J.)“<br>
	Þ.J. er Þorsteinn Jónsson, bóndi, hreppstjóri og alþingismaður í [[Nýibær\|Nýjabæ]].<br>		:Þ.J. er Þorsteinn Jónsson, bóndi, hreppstjóri og alþingismaður í[[Nýibær\|Nýjabæ]].<br>
	L.J. er Lárus Jónsson, bóndi, bátasmiður og hreppstjóri á [[Búastaðir\|Búastöðum]].		:L.J. er Lárus Jónsson, bóndi, bátasmiður og hreppstjóri á [[Búastaðir\|Búastöðum]].“

	Þegar hjónaleysunum á Vestra-Stakkagerði hafði borizt þessi orðsending frá sjálfum amtmanni Suður- og Vesturamtsins, var þeim vissulega vandi á höndum. Vissulega var þeim ekki til setu boðið. Tugthússvist beið þeirra í steinhúsinu mikla í Reykjavík. Nú urðu þau, þegar að gera það upp við sig, hvort þau vildu skilja samvistir þá þegar eða láta gifta sig hið bráðasta.<br>		Þegar hjónaleysunum á Vestra-Stakkagerði hafði borizt þessi orðsending frá sjálfum amtmanni Suður- og Vesturamtsins, var þeim vissulega vandi á höndum. Vissulega var þeim ekki til setu boðið. Tugthússvist beið þeirra í steinhúsinu mikla í Reykjavík. Nú urðu þau, þegar að gera það upp við sig, hvort þau vildu skilja samvistir þá þegar eða láta gifta sig hið bráðasta.<br>

Viglundur: Blik 1978/„Í hneykslanlegri sambúð“(framhald) færð á Blik 1978/„Í hneykslanlegri sambúð“, II. hluti

2009-12-16T17:32:47Z

Blik 1978/„Í hneykslanlegri sambúð“(framhald) færð á Blik 1978/„Í hneykslanlegri sambúð“, II. hluti

←Fyrri útgáfa	Útgáfa síðunnar 16. desember 2009 kl. 17:32
(Enginn munur)

Viglundur á 12. september 2009 kl. 14:20

2009-09-12T14:20:24Z

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 12. september 2009 kl. 14:20
Lína 12:		Lína 12:
	Presturinn skírði óskilgetna barnið þeirra Guðmundar og Margrétar og gleymdi ekki að geta þess í kirkjubók, að það væri óskilgetið, — komið undir í hneykslanlegu samlífi. Barn þetta var sveinbarn og hlaut nafnið [[Júlíus Guðmundsson\|Júlíus]]. Og svo höfðu skötuhjú þessi hafið hneykslanlega sambúð í tómthúsinu [[Kastali\|Kastala]] með því að hin hjartahlýja og guðhrædda ekkja, hún Arndís Jónsdóttir, sá aumur á þeim.<br>		Presturinn skírði óskilgetna barnið þeirra Guðmundar og Margrétar og gleymdi ekki að geta þess í kirkjubók, að það væri óskilgetið, — komið undir í hneykslanlegu samlífi. Barn þetta var sveinbarn og hlaut nafnið [[Júlíus Guðmundsson\|Júlíus]]. Og svo höfðu skötuhjú þessi hafið hneykslanlega sambúð í tómthúsinu [[Kastali\|Kastala]] með því að hin hjartahlýja og guðhrædda ekkja, hún Arndís Jónsdóttir, sá aumur á þeim.<br>
	Prestur hét því með sjálfum sér, að ekki skyldi það óátalið, ef þau stofnuðu til annarrar barneignar, þessi skötuhjú, áður en þau létu gifta sig. En Guðmundur var þver og lofaði engu, þegar prestur orðaði þetta mál við hann, og þó voru þeir mátar hinir mestu síðan Guðmundur var vinnumaður hjá presthjónunum á Ofanleiti.<br>		Prestur hét því með sjálfum sér, að ekki skyldi það óátalið, ef þau stofnuðu til annarrar barneignar, þessi skötuhjú, áður en þau létu gifta sig. En Guðmundur var þver og lofaði engu, þegar prestur orðaði þetta mál við hann, og þó voru þeir mátar hinir mestu síðan Guðmundur var vinnumaður hjá presthjónunum á Ofanleiti.<br>
	Árið 1872 fengu þau hjónaleysin Guðmundur Ögmundsson og Margrét Halldórsdóttir inni í tómthúsinu [[Gata við Kirkjuveg\|Götu]], sem stóð nálega þar sem [[~~Bókabúðin~~\|bókaverzlun]] þeirra feðga [[Þorsteinn Johnson\|Þorsteins Jónssonar]] [[Þorsteinn Johnson\|(Þ. Johnson)]] og [[Óskar Þorsteinsson bóksali\|Óskars]] sonar hans var staðsett um tugi ára við [[Kirkjuvegur\|Kirkjuveginn]] ([[Bókabúðin\|nr. 12]]) eða frá stofnun til þess dags, að gosið brauzt út á Heimaey.<br>		Árið 1872 fengu þau hjónaleysin Guðmundur Ögmundsson og Margrét Halldórsdóttir inni í tómthúsinu [[Gata við Kirkjuveg\|Götu]], sem stóð nálega þar sem [[Þorsteinsbúð\|bókaverzlun]] þeirra feðga [[Þorsteinn Johnson\|Þorsteins Jónssonar]] [[Þorsteinn Johnson\|(Þ. Johnson)]] og [[Óskar Þorsteinsson bóksali\|Óskars]] sonar hans var staðsett um tugi ára við [[Kirkjuvegur\|Kirkjuveginn]] ([[Bókabúðin\|nr. 12]]) eða frá stofnun til þess dags, að gosið brauzt út á Heimaey.<br>
	Fátækasta og umkomulausasta fólki kauptúnsins var oft komið fyrir í tómthúsinu Götu, enda var húsræksni þetta á valdi hreppsnefndarinnar eða í eigu hreppsfélagsins.<br>		Fátækasta og umkomulausasta fólki kauptúnsins var oft komið fyrir í tómthúsinu Götu, enda var húsræksni þetta á valdi hreppsnefndarinnar eða í eigu hreppsfélagsins.<br>
	Þarna í Götu ól Margrét Halldórsdóttir annað barn þeirra hjónaleysanna. Það var sveinbarn og fæddist 27. desember 1872.<br>		Þarna í Götu ól Margrét Halldórsdóttir annað barn þeirra hjónaleysanna. Það var sveinbarn og fæddist 27. desember 1872.<br>

Viglundur á 12. september 2009 kl. 14:14

2009-09-12T14:14:49Z

Sýna breytingar

←Fyrri útgáfa		Útgáfa síðunnar 6. janúar 2018 kl. 17:15
Lína 12:		Lína 12:
	<center>(2. hluti)</center>		<center>(2. hluti)</center>
	<br>		<br>
	<big>[[Guðmundur Ögmundsson\|Guðmundur]] bóndasonur frá Auraseli dvaldist á ýmsum heimilum í Vestmannaeyjum. Hann var eftirsóttur starfsmaður og gat valið úr dvalarstöðum, ekki sízt sökum þess hve hann var mikill smiður og lundléttur atorkumaður til allra starfa. Hann var t.d. vinnumaður hjá prestshjónunum að [[Ofanleiti]], séra [[Brynjólfur Jónsson\|Brynjólfi Jónssyni]] og maddömu [[Ragnheiður Jónsdóttir (Ofanleiti)\|Ragnheiði Jónsdóttur]], á árunum 1863-1865. Þá var hann einnig vinnumaður hjá sýslumannshjónunum í [[Nöjsomhed]], honum [[Bjarni Einar Magnússon\|Bjarna E. Magnússyni]] sýslumanni og frú [[Hildur Solveig Thorarensen\|Solveigu Hildi Thorarensen]].<br>		<big>[[Guðmundur Ögmundsson (Borg)\|Guðmundur]] bóndasonur frá Auraseli dvaldist á ýmsum heimilum í Vestmannaeyjum. Hann var eftirsóttur starfsmaður og gat valið úr dvalarstöðum, ekki sízt sökum þess hve hann var mikill smiður og lundléttur atorkumaður til allra starfa. Hann var t.d. vinnumaður hjá prestshjónunum að [[Ofanleiti]], séra [[Brynjólfur Jónsson\|Brynjólfi Jónssyni]] og maddömu [[Ragnheiður Jónsdóttir (Ofanleiti)\|Ragnheiði Jónsdóttur]], á árunum 1863-1865. Þá var hann einnig vinnumaður hjá sýslumannshjónunum í [[Nöjsomhed]], honum [[Bjarni Einar Magnússon\|Bjarna E. Magnússyni]] sýslumanni og frú [[Hildur Solveig Thorarensen\|Solveigu Hildi Thorarensen]].<br>
	Fátt var um „vinnukvennaböll“ eða „vinnumannasamkundur“ í Vestmannaeyjum á þessum árum. Helzt sást fólk við kirkjugöngur. Og svo nálgaðist það hvort annað, þegar það gríndi í auglýsingar hreppsyfirvaldanna og einokunarkaupmannsins á kirkjuhurðinni. Í kirkjunni sjálfri var fólkið hins vegar greint sundur til hægri og vinstri eftir kynjum.<br>		Fátt var um „vinnukvennaböll“ eða „vinnumannasamkundur“ í Vestmannaeyjum á þessum árum. Helzt sást fólk við kirkjugöngur. Og svo nálgaðist það hvort annað, þegar það gríndi í auglýsingar hreppsyfirvaldanna og einokunarkaupmannsins á kirkjuhurðinni. Í kirkjunni sjálfri var fólkið hins vegar greint sundur til hægri og vinstri eftir kynjum.<br>
	Samt atvikaðist það iðulega, að kynin náðu að nálgast hvort annað, og sum þeirra felldu þannig saman hugi, stundum lauslega til stundargamans, stundum til varanlegs samlífs.<br>		Samt atvikaðist það iðulega, að kynin náðu að nálgast hvort annað, og sum þeirra felldu þannig saman hugi, stundum lauslega til stundargamans, stundum til varanlegs samlífs.<br>
Lína 23:		Lína 23:
	Fátækasta og umkomulausasta fólki kauptúnsins var oft komið fyrir í tómthúsinu Götu, enda var húsræksni þetta á valdi hreppsnefndarinnar eða í eigu hreppsfélagsins.<br>		Fátækasta og umkomulausasta fólki kauptúnsins var oft komið fyrir í tómthúsinu Götu, enda var húsræksni þetta á valdi hreppsnefndarinnar eða í eigu hreppsfélagsins.<br>
	Þarna í Götu ól Margrét Halldórsdóttir annað barn þeirra hjónaleysanna. Það var sveinbarn og fæddist 27. desember 1872.<br>		Þarna í Götu ól Margrét Halldórsdóttir annað barn þeirra hjónaleysanna. Það var sveinbarn og fæddist 27. desember 1872.<br>
	Séra Brynjólfur Jónsson, sóknarprestur, skírði barnið fljótlega eftir fæðingu, eins og venja var þá af öryggisástæðum, og var sveinninn skírður [[Ögmundur ~~Guðmundsson\|Ögmundur]]~~ í höfuðið á afa sínum í Auraseli.<br>		Séra Brynjólfur Jónsson, sóknarprestur, skírði barnið fljótlega eftir fæðingu, eins og venja var þá af öryggisástæðum, og var sveinninn skírður Ögmundur í höfuðið á afa sínum í Auraseli.<br>
	Prestur gerir þá athugasemd við skírnarathöfnina skráða í kirkjubók, að þetta sé föðurins þriðja legorðsbrot með tveim konum og „móðurinnar fjórða með tveim.“ Þarna hefur presti yfirsést. Margrét Halldórsdóttir ól eiginmanni sínum, [[Jón Þorgeirsson\|Jóni Þ]], fjögur börn, eftir að þau giftust. Þetta var þess vegna hið annað legorðsbrot hennar með einum og sama manninum.<br>		Prestur gerir þá athugasemd við skírnarathöfnina skráða í kirkjubók, að þetta sé föðurins þriðja legorðsbrot með tveim konum og „móðurinnar fjórða með tveim.“ Þarna hefur presti yfirsést. Margrét Halldórsdóttir ól eiginmanni sínum, [[Jón Þorgeirsson\|Jóni Þ]], fjögur börn, eftir að þau giftust. Þetta var þess vegna hið annað legorðsbrot hennar með einum og sama manninum.<br>
	Og nú var líka sóknarprestinum nóg boðið. Þessi skötuhjú höfðu nú eignazt tvö börn saman utan hjónabands eða „í hneykslanlegri sam búð“, og enn gaf faðirinn lítið út á það að kvænast barnsmóður sinni. Hann var þvermóðskan einskær. Sóknarpresturinn lét því nú til skarar skríða. Bráðlega eftir skírnarathöfnina skrifaði prestur sýslumanni bréf og kærði Guðmund og Margréti í Götu fyrir það að lifa saman „í hneykslanlegri sambúð“ eins og það var orðað eftir 179. grein almennu hegningarlaganna frá 1869<nowiki>*</nowiki>, ef ég man rétt ártalið. Sýslumaður í Vestmannaeyjum var þá hinn danski [[Michael Marius Ludvig Aagaard]]. Hann var aldrei neinn áhlaupagarpur og sízt, ef athafnir hans snertu tilfinningar og/eða persónulegar kenndir manna og daglegt líf. Vissulega fann hann til með fátæklingunum og umkomuleysingjum meðal þegnanna, þó að danskur væri og hafinn yfir allan almenning að tign og veldi, borðalagður og borginmannlegur, nema þegar fátæklingarnir í byggðarlaginu, hið hlunnfarna fólk, kúgað og svipt flestum mannlegum réttindum, átti hlut að máli. Þá var hann bljúgur og viðkvæmur. Þá fann hann til, þó að hann gæti á engan hátt reist rönd við mætti peningavaldsins í byggðarlaginu, valdi þess yfir velferð almennings og umboði þess og réttindum af danskri rót.<br>		Og nú var líka sóknarprestinum nóg boðið. Þessi skötuhjú höfðu nú eignazt tvö börn saman utan hjónabands eða „í hneykslanlegri sam búð“, og enn gaf faðirinn lítið út á það að kvænast barnsmóður sinni. Hann var þvermóðskan einskær. Sóknarpresturinn lét því nú til skarar skríða. Bráðlega eftir skírnarathöfnina skrifaði prestur sýslumanni bréf og kærði Guðmund og Margréti í Götu fyrir það að lifa saman „í hneykslanlegri sambúð“ eins og það var orðað eftir 179. grein almennu hegningarlaganna frá 1869<nowiki>*</nowiki>, ef ég man rétt ártalið. Sýslumaður í Vestmannaeyjum var þá hinn danski [[Michael Marius Ludvig Aagaard]]. Hann var aldrei neinn áhlaupagarpur og sízt, ef athafnir hans snertu tilfinningar og/eða persónulegar kenndir manna og daglegt líf. Vissulega fann hann til með fátæklingunum og umkomuleysingjum meðal þegnanna, þó að danskur væri og hafinn yfir allan almenning að tign og veldi, borðalagður og borginmannlegur, nema þegar fátæklingarnir í byggðarlaginu, hið hlunnfarna fólk, kúgað og svipt flestum mannlegum réttindum, átti hlut að máli. Þá var hann bljúgur og viðkvæmur. Þá fann hann til, þó að hann gæti á engan hátt reist rönd við mætti peningavaldsins í byggðarlaginu, valdi þess yfir velferð almennings og umboði þess og réttindum af danskri rót.<br>
Lína 74:		Lína 74:
	Eiginkonan var þess viss, að það orkaði ekki á kenndir hennar, þó að makinn tæki sér aðra konu til fylgilags. Lausnin var henni fyrir öllu. — Valdhafar hreppsins vildu hjálpa henni og gerðu það. Hún fékk inni í tómthúsinu [[Kuðungur\|Kuðungi]] þarna austanvert við [[Sjómannasund\|Sjómannasundið]] og sunnan [[Strandvegur\|Strandvegarins]]. Þar voru að jafnaði geymdir „sveitarlimir,“ eftir því sem húsrými hrökk þar til, enda átti hreppurinn þetta tómthús.<br>		Eiginkonan var þess viss, að það orkaði ekki á kenndir hennar, þó að makinn tæki sér aðra konu til fylgilags. Lausnin var henni fyrir öllu. — Valdhafar hreppsins vildu hjálpa henni og gerðu það. Hún fékk inni í tómthúsinu [[Kuðungur\|Kuðungi]] þarna austanvert við [[Sjómannasund\|Sjómannasundið]] og sunnan [[Strandvegur\|Strandvegarins]]. Þar voru að jafnaði geymdir „sveitarlimir,“ eftir því sem húsrými hrökk þar til, enda átti hreppurinn þetta tómthús.<br>
	Guðmundur Ögmundsson á Borg réð sér strax bústýru, sem flutti til hans í „baðstofuna“, hina nýbyggðu á Stakkagerðistúni. Sú kona hét [[Geirdís Árnadóttir]], rösk til allra verka, hálf fimmtug að aldri. Hún var síðan bústýra hjá bóndanum í Borg á Stakkagerðistúni um 11 ára skeið. Og aldrei minntust valdhafarnir á hneykslanlega sambúð karls og konu þarna í Borginni, enda ekkert, sem sagði frá. Séra [[Oddgeir Þórðarson Guðmundsen]] var þá heldur ekki svo eftirgangssamur í þeim efnum. Hann var gæddur sjálfsþekkingu, presturinn sá, og mat eftir föngum kosti sína og galla og þóttist þekkja aðra karlmenn af sjálfum sér. Það skyldu fleiri gera.<br>		Guðmundur Ögmundsson á Borg réð sér strax bústýru, sem flutti til hans í „baðstofuna“, hina nýbyggðu á Stakkagerðistúni. Sú kona hét [[Geirdís Árnadóttir]], rösk til allra verka, hálf fimmtug að aldri. Hún var síðan bústýra hjá bóndanum í Borg á Stakkagerðistúni um 11 ára skeið. Og aldrei minntust valdhafarnir á hneykslanlega sambúð karls og konu þarna í Borginni, enda ekkert, sem sagði frá. Séra [[Oddgeir Þórðarson Guðmundsen]] var þá heldur ekki svo eftirgangssamur í þeim efnum. Hann var gæddur sjálfsþekkingu, presturinn sá, og mat eftir föngum kosti sína og galla og þóttist þekkja aðra karlmenn af sjálfum sér. Það skyldu fleiri gera.<br>
	Seinustu árin, sem Geirdís Árnadóttir var bústýra í Borg, dvaldist þar stundum hjá henni hann [[Sigurgeir Gunnarsson\|Geiri]] litli dóttursonur hennar. Hann átti það eftir að verða kunnur Eyjamaður, hann Sigurgeir Gunnarsson eða hann [[Ameríku-Geiri]], eins og sumir nefndu hann sökum þess, að hann dvaldi um tíma í Ameríku.<br>		Seinustu árin, sem Geirdís Árnadóttir var bústýra í Borg, dvaldist þar stundum hjá henni hann [[Sigurgeir Gunnarsson\|Geiri]] litli dóttursonur hennar. Hann átti það eftir að verða kunnur Eyjamaður, hann Sigurgeir Gunnarsson eða hann [[Sigurgeir Gunnarsson\|Ameríku-Geiri]], eins og sumir nefndu hann sökum þess, að hann dvaldi um tíma í Ameríku.<br>
	Hún mamma hans, [[Neríður Ketilsdóttir]], saumaði á sínum tíma flest peysufötin á frúr og frúarefni í kaupstaðnum og þótti með afbrigðum vel fær í því starfi.<br>		Hún mamma hans, [[Neríður Ketilsdóttir]], saumaði á sínum tíma flest peysufötin á frúr og frúarefni í kaupstaðnum og þótti með afbrigðum vel fær í því starfi.<br>
	Þegar frú Geirdís Árnadóttir hvarf frá bústjórninni í Borg, réð Guðmundur Ögmundsson til sín aðra bústýru. Hún hét [[Guðný Árnadóttir (Borg)\|Guðný Árnadóttir]].<br>		Þegar frú Geirdís Árnadóttir hvarf frá bústjórninni í Borg, réð Guðmundur Ögmundsson til sín aðra bústýru. Hún hét [[Guðný Árnadóttir (Borg)\|Guðný Árnadóttir]].<br>